Một làn sóng tranh cãi gay gắt vừa bùng phát trở lại trên mạng xã hội Trung Quốc sau khi những phát biểu của giáo sư Liang Yongan thuộc Đại học Phục Đán ở Thượng Hải được chia sẻ rầm rộ.
Vị học giả 72 tuổi, người đang sở hữu gần một triệu người theo dõi nhờ các phân tích về giới trẻ và đời sống tình cảm, đã đưa ra nhận định đầy gai góc: có ít nhất một phần ba số người hoàn toàn không phù hợp với đời sống hôn nhân.
Theo lập luận của ông, bản chất của hôn nhân đòi hỏi năng lực chăm sóc và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì người khác - những phẩm chất mà không phải ai cũng sẵn sàng trang bị cho bản thân.
Phát ngôn này được đào lại đúng vào thời điểm giới trẻ Trung Quốc ngày càng có xu hướng lựa chọn lối sống độc lập. Khái niệm "nền kinh tế độc thân" không còn xa lạ khi nhu cầu ăn uống một mình, dịch vụ bầu bạn cảm xúc và thị trường chi tiêu cho thú cưng liên tục tăng trưởng mạnh mẽ.
Vị giáo sư chuyên ngành ngôn ngữ và văn học thậm chí còn khuyên thế hệ trẻ nên xây dựng nhận thức cá nhân thật vững vàng trước khi hẹn hò, theo đuổi nguyên tắc trưởng thành trước rồi mới yêu sau.
Ông còn đưa ra một gợi ý gây ngỡ ngàng: 40 tuổi có thể mới là cột mốc lý tưởng để tìm kiếm tình yêu, bởi sự từng trải sẽ mang lại mức độ thấu hiểu bản thân trọn vẹn nhất.
Ngay lập tức, dư luận mạng xã hội đã chia thành hai luồng ý kiến đối lập sâu sắc. Nhiều người bày tỏ sự đồng cảm lớn, cho rằng phát ngôn này đã nói trúng tâm can của thế hệ hiện đại khi hôn nhân không còn là nghĩa vụ bắt buộc trong đời.
Những cá nhân mang tính ích kỷ cao được khuyến cáo không nên bước vào quan hệ vợ chồng để tránh làm tổn thương đối phương.
Ngược lại, không ít ý kiến bày tỏ sự hoài nghi, đặt câu hỏi liệu quan điểm này có đang trao một tấm vé biện hộ dễ dãi cho những người né tránh hôn nhân, hay đang đẩy tiêu chuẩn xây dựng gia đình lên quá cao so với mặt bằng chung.
Thực tế xã hội cho thấy những chuyển biến trong quan niệm sống của giới trẻ đang tạo ra tác động rõ rệt lên các con số thống kê. Số liệu chính thức trong nửa đầu năm 2026 ghi nhận lượng đăng ký kết hôn tại Trung Quốc đã sụt giảm 7,5% so với cùng kỳ năm trước. Trái lại, số lượng hồ sơ ly hôn lại tăng thêm 3,9%, chạm mốc 1,38 triệu trường hợp.
Nhằm đảo ngược đà suy giảm, các cơ quan chức năng đã triển khai hàng loạt biện pháp hỗ trợ và khuyến khích. Thủ tục hành chính được tinh giản tối đa, đi kèm các gói hỗ trợ như khám sức khỏe miễn phí hay tặng phiếu mua hàng tiêu dùng cho các cặp đôi mới cưới.
Đáng chú ý, nhiều địa phương còn đưa bàn đăng ký kết hôn tới các địa điểm công cộng như trung tâm thương mại, ngân hàng hay ga tàu điện ngầm để tạo sự thuận tiện.
Tuy vậy, các nhà quan sát chỉ ra rằng những chính sách bề nổi này vẫn chưa giải quyết được căn nguyên sâu xa khiến người trẻ chùn bước, bao gồm sự bấp bênh của thị trường lao động, gánh nặng nuôi dạy con cái, áp lực giá nhà đất và sự mất cân bằng giữa công việc với cuộc sống.
Bản thân giáo sư Liang Yongan từng gây tiếng vang lớn từ năm 2017 với các bài nói chuyện về tình yêu tuổi trẻ, nơi ông nhận định xã hội đang bước vào thời kỳ hoàng kim của đời sống độc thân do nỗi sợ tổn thương và thói quen phụ thuộc vào các thiết bị công nghệ.
Lấy cảm hứng từ tác phẩm kinh điển "Kiêu hãnh và định kiến" của Jane Austen, ông cho rằng sự gắn kết thực sự phải bắt nguồn từ sự chín chắn nội tại chứ không thể đến từ việc gượng ép mưu cầu.
Dẫu vậy, giới phê bình vẫn thẳng thắn cảnh báo rằng các hình mẫu từ văn học và phim ảnh mà vị giáo sư viện dẫn có phần quá lý tưởng hóa, hoàn toàn tách rời khỏi bức tranh thực tế đầy khắc nghiệt của áp lực tài chính, nghĩa vụ gia đình và sự giằng co về vai trò giới tính trong xã hội đương đại.
Đức Khương
