Chia sẻ sau khi vinh dự nhận Bằng khen, hoạ sĩ Lê Hữu Hiếu cho biết, anh rất tự hào khi đón nhận vinh danh của UBND thành phố Hồ Chí Minh về những đóng góp cho các sự kiện chính trị nổi bật của thành phố. Với Lê Hữu Hiếu, tự hào hơn khi triển lãm nghệ thuật đương đại “Từ chiến thắng Bạch Đằng đến Đại thắng 30/4/1975” (từ ngày 19/4 đến 1/5/2025, trên phố đi bộ Nguyễn Huệ, TP. HCM) là sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam - Thống nhất đất nước, được đông đảo người dân và du khách đón nhận.
Triển lãm “Từ chiến thắng Bạch Đằng đến Đại thắng 30/4/1975” gây ấn tượng mạnh ngay từ tổng thể không gian với: 27 tượng lớn cao 3,3 đến 4,5m đúc bằng nhôm nguyên khối nặng khoảng 30 tấn; tranh sơn mài dài 9,5m, cao 4m gồm 18 tấm ghép, trên tranh có khắc bài "Hịch tướng sĩ"; 30 cọc gỗ chạm "Hịch tướng sĩ", bên ngoài phủ sơn mài cao từ 5,6 đến 9m, tổng khối lượng 60 tấn, riêng một cọc ở giữa cao 9,5m, sơn son đỏ. Đặc biệt, mô hình xe tăng M24 Chaffee treo ngược trên bãi cọc, gợi liên tưởng tới Chiến thắng Điện Biên Phủ.
Lê Hữu Hiếu là họa sĩ - nghệ sĩ thị giác duy nhất đại diện cho mỹ thuật Việt Nam được UBND TP.HCM, trên cơ sở đề xuất của Sở Văn hóa và Thể thao, cho phép trưng bày triển lãm - sắp đặt “Từ chiến thắng Bạch Đằng đến Đại thắng 30/4/1975” tại khu vực phố đi bộ Nguyễn Huệ, nhằm góp phần nâng cao nhận thức lịch sử, giáo dục thế hệ trẻ và mang đến góc nhìn hiện đại về truyền thống dân tộc.
Không chỉ dừng ở quy mô đồ sộ, toàn bộ cấu trúc nghệ thuật của triển lãm sử dụng một ngôn ngữ thị giác mạnh mẽ. Chất liệu gỗ bạch đàn xoắn lấy từ vùng gần đầu nguồn sông Bạch Đằng như một lời tri ân lịch sử; các lớp son, vàng, bạc trên tranh sơn mài tạo nên chiều sâu ánh sáng - bóng tối, nơi ký ức binh sĩ, thuyền trận và lời Hịch hiện ra khi rõ, khi mờ. Cùng với đó, tượng Thần Bảo hộ cao 6m, nặng 3 tấn, được chế tác từ những vật liệu thuần Việt như gỗ mít, gốm…, gợi cảm giác linh thiêng và vững chãi.
Triển lãm đã tạo hiệu ứng truyền thông - du lịch mạnh mẽ, khẳng định vai trò tiên phong của TP. HCM trong đổi mới hoạt động văn hoá, đồng thời góp phần tôn vinh lịch sử đấu tranh kiên cường và truyền thống bất khuất của các thế hệ cha ông.
Hoạ sĩ Lê Hữu Hiếu từng chia sẻ, nhiều ý tưởng về cuộc triển lãm đã được anh ấp ủ suốt hơn một thập kỷ. Chuyến thăm bãi cọc Bạch Đằng năm 2010 để lại dấu ấn sâu sắc, thôi thúc anh đi tìm chất liệu, hồi sinh tinh thần thủ công truyền thống, tự tay tham gia từ thiết kế đến chế tác, cùng sự hỗ trợ của các nghệ nhân làng đúc nhôm Nam Định. Những tác phẩm vì thế không chỉ mang giá trị mỹ thuật mà còn là kết quả của một hành trình lao động sáng tạo bền bỉ.
Triển lãm nhanh chóng trở thành hiện tượng văn hóa khi thu hút hơn 2 triệu lượt khách tham quan, lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội, được nhiều tour du lịch đưa vào hành trình trải nghiệm, đồng thời nhận sự quan tâm của truyền thông trong nước và quốc tế như Hot Press (Ireland), Monocle (Anh)…
Dòng chảy sáng tác về Bạch Đằng được Lê Hữu Hiếu tiếp tục mở rộng khi bày triển lãm - sắp đặt “Bạch Đằng” tại Hạ Long (Quảng Ninh). Đây là một trải nghiệm nghệ thuật hiếm gặp, nơi lịch sử không chỉ nằm trong sách vở mà hiện diện giữa không gian thiên nhiên và cảm xúc bên bờ vịnh di sản. Triển lãm tại Hạ Long gồm 18 tượng binh sĩ kim loại cao 3,3 đến 4,5m, trưng bày dài hạn trong không gian đô thị ven biển.
Từ Phố đi bộ Nguyễn Huệ đến bờ vịnh Hạ Long, từ hình tượng cọc Bạch Đằng đến không gian ký ức 30/4/1975, tác phẩm của Lê Hữu Hiếu cho thấy một cách tiếp cận lịch sử bằng nghệ thuật đầy chiều sâu: Không minh họa quá khứ, mà đánh thức ký ức. “Từ chiến thắng Bạch Đằng đến Đại thắng 30/4/1975” vì thế không chỉ là một triển lãm, mà là không gian ký ức sống, nơi lịch sử, di sản và hiện tại gặp nhau, khẳng định bản lĩnh văn hóa Việt Nam trong thời đại mới.
Những đóng góp bền bỉ của Lê Hữu Hiếu trong việc đưa lịch sử vào đời sống đương đại bằng nghệ thuật đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Ngày 17/10/2025 tại Tokyo, anh được Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và Nhật Bản vinh danh danh hiệu “Nghệ sĩ tiên phong trên hành trình di sản UNESCO 2025”, ghi nhận anh như một “người giữ lửa” trong bảo tồn và phát huy di sản văn hoá phi vật thể bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.
Sinh năm 1982 tại Hà Tĩnh, Lê Hữu Hiếu đã có hành trình triển lãm dài hơi trong nước và thế giới: Từng tham gia Venice Biennale, Florence Biennale; tổ chức triển lãm cá nhân tại Italy, Mỹ… Các nhà nghiên cứu nghệ thuật ví anh như “con tằm rút ruột nhả tơ”, bền bỉ dệt nên những lớp nghệ thuật mang tư duy quốc tế nhưng thấm đẫm chất liệu văn hóa Việt Nam.
Ánh Lê
