Sáng nay, cả con ngõ nhỏ nơi tôi sống xôn xao vì một chuyện khó tin. Thằng bé con anh hàng xóm sát vách, đứa trẻ mới học lớp 8, vừa bị nhà trường mời phụ huynh khẩn cấp vì tham gia đánh nhau hội đồng. Nhưng điều khiến mọi người xung quanh bàng hoàng tột độ không chỉ là một vụ xô xát học đường, mà là sự thật được các thầy cô phơi bày: ở trường, thằng bé vốn là một "đại ca" có số má của cả khối, chuyên tụ tập bắt nạt và khiến bạn bè cùng trang lứa phải khiếp vía mỗi khi chạm mặt ở hành lang.
Nghe chuyện, tôi đứng sững sờ không dám tin vào tai mình. Bởi trong mắt những người hàng xóm như tôi, thằng bé ấy từ nhỏ đến lớn luôn gắn liền với hình ảnh một đứa trẻ lầm lũi, nhút nhát và có phần tội nghiệp.
Những vết thương vô hình dưới một mái nhà ngột ngạt
Bố của thằng bé là một người đàn ông gia trưởng, nóng tính và vô cùng khắc nghiệt. Trong căn nhà nhỏ ấy, hiếm khi nào người ta nghe thấy một tiếng cười đùa ấm áp, mà chỉ toàn là những tràng quát tháo inh ỏi của người cha.
Hơi một tí là anh ta mắng con, từ chuyện quét cái nhà chưa sạch, đi đứng không vừa mắt cho đến việc điểm kiểm tra không đạt mức xuất sắc. Những từ ngữ miệt thị nặng nề như "đồ vô dụng", "ăn hại", "chỉ tổ làm xấu mặt bố mẹ" được người bố tuôn ra như cơm bữa. Mỗi lần bị mắng, đứa trẻ chỉ biết cúi gằm mặt xuống đất, hai tay bấu chặt vào gấu quần, sợ sệt run rẩy và không bao giờ dám hé răng cãi lại nửa lời.
Một đứa trẻ ở nhà cam chịu đến mức hèn nhát, ra đường gặp người lớn chỉ dám lí nhí chào một câu rồi lủi mất dạng, làm sao có thể là kẻ cầm đầu những vụ bắt nạt tàn nhẫn ở trường học?
Sự mâu thuẫn đến rợn người ấy bỗng chốc kéo tâm trí tôi quay về với hình ảnh của Adam Groff trong bộ phim Sex Education.
Khi bạo lực gia đình tìm đường thoát ra trường học
Trong phim, nhân vật Adam Groff thời kỳ đầu chính là một bản sao hoàn hảo cho bi kịch này. Ở nhà, cậu sống dưới cái bóng khổng lồ và sự tàn nhẫn của ông bố Hiệu trưởng Michael Groff. Ông bố ấy kiểm soát con bằng ánh mắt khinh miệt, liên tục dán nhãn Adam là kẻ thất bại và dùng quyền lực gia trưởng để đè bẹp mọi sự phản kháng của đứa trẻ.
Không thể chống cự lại người bố nắm toàn quyền sinh sát, cảm giác hèn kém và bất lực bị dồn nén đến nghẹt thở bên trong tâm trí Adam mỗi ngày. Và rồi, cậu chọn cách "xả van" tâm lý bằng bạo lực học đường. Cậu chặn đường, đổ sữa lên đầu Eric, dùng nắm đấm và sự hung hăng để đè nén những bạn học yếu thế hơn mình. Adam khao khát thứ cảm giác được làm kẻ nắm quyền lực ở trường để khỏa lấp sự bất lực cùng cực mà cậu phải gánh chịu khi đối diện với bố dưới mái nhà của mình. Cậu sao chép nguyên xi sự tàn nhẫn của người cha lên người khác như một cơ chế tự vệ méo mó.
Nhìn lại thằng bé nhà hàng xóm, tôi cay đắng nhận ra kịch bản nghiệt ngã ấy đang hiển hiện trần trụi ngay cạnh cửa nhà mình.
Cơ chế tự vệ méo mó của một đứa trẻ bị tổn thương
Đứa trẻ ấy không hề sinh ra với bản tính côn đồ. Nắm đấm hung bạo và cái danh xưng "đại ca" ở trường thực chất chỉ là một chiếc áo giáp gai góc mà nó cố khoác lên mình để che giấu một tâm hồn đã vụn vỡ vì đòn roi tinh thần.
Khi một đứa trẻ bị tước đoạt toàn bộ lòng tự trọng ngay tại nơi đáng lẽ phải an toàn nhất, khi nó bị người cha ruột đối xử như một kẻ hạ đẳng không có tiếng nói, bên trong nó sẽ tích tụ một sự phẫn uất khổng lồ. Nỗi uất ức ấy không mất đi. Nếu không thể hướng về người gây ra nó, nó sẽ tìm đến những đối tượng yếu đuối hơn để trút giận. Cảm giác khiến người khác phải run sợ trước mình chính là thứ "thuốc giảm đau" độc hại giúp đứa trẻ tự huyễn hoặc rằng bản thân không hề vô dụng hay hèn kém như lời bố nó vẫn mắng mỏ mỗi ngày.
Vụ việc ở trường rồi sẽ được giải quyết bằng những bản kiểm điểm, những hình thức kỷ luật hay những lời hứa hẹn. Nhưng nếu người cha bên cạnh nhà tôi vẫn tiếp tục trở về với bài ca quát mắng, vẫn dùng sự nhục mạ để dạy con, thì đứa trẻ ấy sẽ mãi mãi mắc kẹt trong vòng xoáy bạo lực.
Một đứa trẻ hung hăng ngoài xã hội rất có thể lại là một nạn nhân đáng thương nhất dưới chính mái nhà của mình. Đừng bao giờ chỉ nhìn vào hành vi nổi loạn bên ngoài để vội vàng kết tội, bởi nếu không chữa lành gốc rễ của những vết thương gia đình, những mầm mống bạo lực sẽ chỉ tiếp tục âm thầm lây lan và biến đứa trẻ thành một con người mà chính nó từng căm ghét.
Minh Châu
