Đánh giá về FP-9 của Ukraine
Triển lãm quốc phòng lớn nhất khu vực Scandinavia – DALO Industry Days mới đây đã trở thành tâm điểm chú ý khi công ty Fire Point của Ukraine trình làng hàng loạt sản phẩm công nghệ quân sự.
Tại sự kiện, phía Ukraine đã trưng bày mô hình tỉ lệ 1:1 của máy bay không người lái tấn công FP-1, tên lửa hành trình FP-5 Flamingo, tên lửa đạn đạo chiến thuật FP-7 cỡ nhỏ và đặc biệt là mẫu tên lửa đạn đạo tầm ngắn đầy hứa hẹn mang tên FP-9.
Sự kiện này lập tức thu hút sự chú ý của Alexey Vasilyev, một blogger quân sự người Nga. Chuyên gia này đã quyết định bóc tách sự thật đằng sau chương trình tên lửa mà Kyiv đang quảng bá bằng cách đặt các thông số của FP-9 lên bàn cân so sánh với dòng tên lửa đạn đạo chiến thuật 9M723 thuộc hệ thống Iskander-M của Nga.
"Bàn về các tham số tổng thể như kích thước và khối lượng khi so sánh với Iskander: Tên lửa 9M723 của Iskander-M có đường kính 920 mm, trong khi FP-9 đạt mức 1.100 mm. Chiều dài tương ứng của hai mẫu tên lửa lần lượt là 7,2 m và 9,5 m. Về động cơ tên lửa nhiên liệu rắn, bộ phận này ở 9M723 dài khoảng 4,2 m, còn trên FP-9 lên tới 6,5 m. Khối lượng nhiên liệu ước tính lần lượt là 2,6 tấn và 5 tấn. Nếu mang đầu đạn nặng khoảng 500 kg, tính toán cho thấy tầm bắn của Iskander đạt 500 km, trong khi FP-9 có thể vượt mốc 1.000 km. Trường hợp nâng khối lượng đầu đạn lên 800 kg, tầm bắn của FP-9 sẽ rút xuống còn khoảng 800 km", Vasilyev phân tích chi tiết.
Theo Vasilyev, từ những năm 2000, Phòng Thiết kế "Yuzhnoye" đã triển khai dự án Sapsan/Grom-2 – nguyên bản vốn là phiên bản sao chép ý tưởng từ tên lửa 9M723 của Iskander-M.
Ngay từ thời Liên Xô, Ukraine đã nắm giữ toàn bộ thông tin kỹ thuật chi tiết về tổ hợp Oka (với tên lửa 9M714). Dù các tên lửa Oka đã bị tiêu hủy theo Hiệp ước INF năm 1987, nền tảng của nó vẫn còn lưu lại. Tổ hợp này sau đó tái sinh dưới dạng thu nhỏ để trở thành hệ thống Iskander vào thập niên 1990. Nhờ mối quan hệ hợp tác và trao đổi thông tin kỹ thuật - quân sự sâu rộng giữa Nga và Ukraine giai đoạn đó, Phòng Thiết kế "Yuzhnoye" đã tích lũy được lượng dữ liệu khổng lồ, đặc biệt là khi Kyiv từng trực tiếp đảm nhận việc sản xuất một số linh kiện cho hệ thống này.
"Do đó, chương trình phát triển tên lửa đạn đạo hiện nay của Quân đội Ukraine thực chất đã cắm rễ từ những năm 2000 với dự án Sapsan. Tính đến năm 2025, tổ hợp này về cơ bản đã tiến rất gần đến giai đoạn biên chế chính thức, với hơn 20 quả tên lửa được xuất xưởng trong vòng một năm. Tuy nhiên, các đòn tập kích chính xác của Không quân Nga vào tháng 9/2025 đã phá hủy hơn một chục quả tên lửa hoàn thiện cùng nhiều bệ phóng, số còn lại cũng đã được phía Ukraine đưa vào thử nghiệm", chuyên gia Nga cho biết thêm.
Không có "thuốc tiên" nào
Vasilyev nhận định rằng việc kích thước của FP-9 gia tăng đáng kể so với Grom-2 chính là bước quay trở lại thiết kế của tổ hợp Oka trước đây. Cả hai dòng tên lửa đều chia sẻ chung một nền tảng linh kiện.
Đối với nhiên liệu dùng cho động cơ nhiên liệu rắn, Ukraine đã sử dụng các tiền chất nhập khẩu từ Hàn Quốc và thực hiện lắp ráp tại các nhà xưởng chuyển dời về miền Tây. Xét đến độ hoàn thiện thực tế của dòng Grom-2, khả năng phiên bản phóng to FP-9 tồn tại trên thực tế và có mức độ hoàn thiện thiết kế rất cao là hoàn toàn có cơ sở, dù chưa ghi nhận đợt phóng thử nào.
Mặc dù vậy, Vasilyev khẳng định năng lực công nghệ để sản xuất các hệ thống đạn đạo phức tạp như FP-9 kém xa so với việc chế tạo tên lửa hành trình. Do đó, sản lượng của Ukraine khó lòng vượt quá con số 150–200 quả mỗi năm. Nguyên nhân là do khác với UAV sử dụng động cơ đốt trong thông thường vốn có thể tận dụng linh kiện thương mại có sẵn, quy trình sản xuất tên lửa đạn đạo đòi hỏi tiêu chuẩn công nghệ cực kỳ khắt khe và phức tạp.
"Đó cũng chính là rào cản khiến Nga chưa thể ngay lập tức tăng sản lượng Iskander lên gấp mười lần, và Mỹ cũng không thể nâng công suất sản xuất các dòng OTRK hay Patriot của mình trong một thời gian ngắn. Do đó, không có chuyện Ukraine lại sáng tạo ra một ngành vật lý mới hay tìm thấy 'thuốc tiên' chứa nguồn lực vô hạn để bứt phá", chuyên gia này nhấn mạnh.
Chuyên gia Nga đánh giá, VSU trong tương lai có thể sẽ tung ra một vài đòn tập kích lẻ tẻ bằng tên lửa đạn đạo, nhưng các đợt tấn công này chủ yếu mang tính chất phô trương truyền thông chứ hoàn toàn không đủ khả năng gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế Nga hay làm gián đoạn đà tiến quân của các lực lượng Nga tại chiến trường.
"Số phận của FP-9 rồi cũng sẽ giống như những loại siêu vũ khí trước đây mà thôi. Trong khi đó, các dòng UAV phản lực sản xuất hàng loạt của Nga – thứ mà đối phương hiện chưa có phương thuốc khắc chế hiệu quả – mới là yếu tố đủ sức đánh sập hậu phương và kéo theo sự sụp đổ dây chuyền trên toàn tuyến phòng thủ của quân đội Ukraine", Vasilyev kết luận.
Quốc Vinh (Theo Topcor)
