Lễ Ulwaluko truyền thống của người Xhosa (Nam Phi) năm 2025 đã kết thúc với 39 cậu bé tử vong. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc cắt bao quy đầu trái phép thiếu an toàn.
Theo tờ Daily Mail, nghi lễ này do người Xhosa thực hiện, đánh dấu sự chuyển đổi từ "cậu bé" sang "người đàn ông", với những người tham gia thường ở độ tuổi từ 16 đến 26. Theo truyền thống địa phương, những người đàn ông chưa tham gia và hoàn thành nghi lễ này sẽ bị loại khỏi các cuộc họp bộ lạc, một số hoạt động xã hội hoặc hôn nhân. Do đó, áp lực xã hội lớn buộc nhiều thanh thiếu niên phải chủ động tham gia nghi lễ mang tính rủi ro cao này.
Mỗi năm, hàng chục nghìn thanh niên được đưa đến các trại huấn luyện xa xôi để tham gia một nghi lễ bí mật kéo dài khoảng ba tuần, nơi họ học nhiều kỹ năng sinh tồn và "cách cư xử như một người đàn ông". Những trại này thường do các bô lão bộ lạc lãnh đạo và chỉ có thành viên và người tham gia mới được phép vào. Quá trình huấn luyện được giữ bí mật, và những người tiết lộ thông tin sẽ phải đối mặt với hình phạt nghiêm khắc, thậm chí là tử hình.
Trong Lễ Ulwaluko, những cậu bé ở độ tuổi cuối thiếu niên sẽ tham gia vào một nghi lễ dài và riêng tư. Vào cuối lễ, một thầy lang bộ lạc, thường không được đào tạo bài bản về y khoa, sẽ thực hiện nghi lễ cắt bao quy đầu cho các thiếu niên có mặt bằng một cây giáo hoặc lưỡi dao cũ. Những người tham gia thành công - tức hoàn thành quy trình cắt bao quy đầu thành công được cộng đồng công nhận là những người đàn ông trưởng thành có trách nhiệm, kỷ luật và trong sáng về mặt tinh thần.
Do nhiều lý do, chẳng hạn như sử dụng cùng một lưỡi dao nhiều lần, khử trùng không đầy đủ và kỹ thuật băng bó kém, nhiều người tham gia đã phải chịu những hậu quả nghiêm trọng như nhiễm trùng, hoại tử và nhiễm trùng huyết. Nhiều thiếu niên đã tử vong do thủ thuật này hoặc phải cắt bỏ một phần dương vật do nhiễm trùng nặng.
Các quy định về chế độ ăn uống và trang phục cụ thể cũng được tuân thủ trong suốt buổi lễ kéo dài. Anh Scotty Dawka (19 tuổi) chia sẻ vào năm 2015 khi anh tham gia nghi lễ này: "Tất nhiên, tôi đã rất sợ hãi khi tham gia. Tôi muốn được những người lớn tuổi trong làng coi là một người đàn ông. Quá trình này rất đau đớn, và tôi đã bị ốm, nhưng tôi đã được điều trị và sống sót". Thông tin này được báo Guardian đưa tin vào thời điểm đó.
Chủ tịch tỉnh Eastern Cape, ông Athol Trollip, thuộc đảng Hành động SA, một đảng chính trị địa phương, đã viết vào năm 2023: "Phần lớn các trường hợp tử vong là do các trại huấn luyện cắt bao quy đầu trái phép điều hành bởi những cá nhân cơ hội và không đủ tiêu chuẩn".
Bộ trưởng Bộ Quản trị Hợp tác và Truyền thống, ông Velenkosini Hlabisi, đã tuyên bố sẽ cố gắng giảm đáng kể số người chết trong nghi thức truyền thống này trong năm nay. Ông Hlabisi cho biết trong một tuyên bố: "Tất cả các trại thực hiện cắt bao quy đầu đều phải chịu trách nhiệm. Bất kỳ trường nào vi phạm pháp luật và gây nguy hiểm đến tính mạng, luật pháp đã quy định rất rõ ràng và họ sẽ bị đóng cửa ngay lập tức. Chúng tôi không thể chấp nhận thêm bất kỳ trường hợp tử vong nào nữa. Chúng tôi nợ những chàng trai trẻ này và gia đình họ việc đảm bảo hành trình bước vào tuổi trưởng thành của họ được an toàn, trang nghiêm và được tôn trọng".
Số ca tử vong giảm nhưng vẫn ở mức đáng lo ngại
Số ca tử vong trong năm nay thực sự ít hơn. Năm 2024, các biến chứng do dụng cụ bị lỗi - giáo và dao cạo cũ được cho là đã được sử dụng trên hàng chục cậu bé mà không được khử trùng - đã dẫn đến 93 ca tử vong và 11 ca phải cắt cụt chi.
Để hạn chế tình trạng hỗn loạn, Nam Phi đã thông qua Đạo luật Khởi xướng Phong tục, yêu cầu tất cả các trại tổ chức nghi lễ đã đăng ký và bác sĩ phẫu thuật truyền thống phải có trình độ y khoa.
Trong 5 năm qua, đã có 361 cậu bé tử vong, theo Daily Mail đưa tin. Lễ Ulwaluko đã bị chỉ trích bởi một số quan chức và nhân vật nổi tiếng ở Nam Phi.
Anh Aubrey Nkinqa (19 tuổi) nói với Guardian vào năm 2015: "Trong cộng đồng của tôi, rất nhiều chàng trai đã trải qua lễ nhập môn. Đó là lý do tại sao tôi phải làm điều đó bởi vì tôi muốn được giống như họ. Tôi muốn trở thành một người đàn ông".
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Zweli Mkhize đề xuất rằng các trường học không nên tổ chức nghi lễ này vào mùa hè nữa, vì phần lớn các trường hợp tử vong xảy ra do mất nước, hoại thư và nhiễm trùng huyết – tất cả đều thường trở nên trầm trọng hơn bởi điều kiện thời tiết nóng, khô hanh của mùa hè.
Nguồn: Daily Mail, NYPost, The Guardian
Chi Chi
