Nhắc tới miền Tây, nhiều người thường nghĩ ngay đến những vựa trái cây nổi tiếng như xoài, sầu riêng, chôm chôm hay măng cụt. Tuy nhiên, vùng đất sông nước này vẫn còn không ít loại quả dân dã, gắn với đời sống thường ngày của người dân địa phương. Trong số đó, có một loại quả gây tò mò ngay từ… cái tên: trái bần.
Không phải vì hình dáng quá lạ, cũng không phải vì hiếm gặp, mà chính cái tên "bần" khiến nhiều người lần đầu nghe qua phải bật cười. Trong tiếng Việt, từ "bần" thường gợi liên tưởng đến sự giản dị, nghèo khó, nên nhiều người đùa rằng đây có lẽ là "loại quả có cái tên nghèo nhất Việt Nam".
Thế nhưng thực tế, trái bần lại gắn bó khá lâu đời với đời sống ẩm thực miền Tây.
Đây là quả của cây bần - loài cây quen thuộc ở các vùng ven sông, rừng ngập mặn tại nhiều tỉnh miền Tây. Quả bần - hay như cách gọi quen thuộc ở miền Tây là trái bần - có kích thước nhỏ, tròn, vỏ xanh nhạt. Khi chín, quả chuyển sang màu vàng hơi nâu và có mùi thơm nhẹ.
Điểm đặc trưng nhất của trái bần chính là vị chua thanh khá khác biệt so với nhiều loại quả khác. Nhờ hương vị này, bần thường được dùng làm nguyên liệu trong nhiều món ăn quen thuộc của người miền Tây.
Phổ biến nhất phải kể đến canh chua cá bần. Khi nấu, trái bần được dằm nhẹ để phần thịt quả tan ra trong nước, tạo vị chua dịu tự nhiên. Nhờ vậy, món canh chua có vị thanh, nhẹ và rất dễ ăn, đặc biệt hợp với những bữa cơm gia đình.
Ngoài ra, trái bần còn có thể được dùng để làm gỏi bần, bần dầm mắm đường hoặc chấm muối ớt. Chỉ cần cắt đôi quả bần, chấm với muối ớt cay cay là đã có ngay một món ăn vặt dân dã nhưng khá "bắt miệng".
Trước đây, trái bần chủ yếu mọc tự nhiên dọc theo các con sông hoặc trong những cánh rừng ngập mặn nên thường chỉ được người dân địa phương hái về ăn trong nhà. Ít ai nghĩ rằng loại quả giản dị này sau đó lại trở thành một đặc sản thú vị đối với du khách.
Những năm gần đây, khi du lịch miền Tây phát triển hơn, nhiều người từ nơi khác đến bắt đầu tò mò muốn thử những món ăn từ trái bần. Không ít du khách chia sẻ rằng họ khá bất ngờ vì hương vị của loại quả "có cái tên nghèo nghèo" này lại khá độc đáo.
Ở một số khu du lịch sinh thái miền Tây, trái bần thậm chí còn xuất hiện trong thực đơn như một đặc sản địa phương, đặc biệt là các món canh chua hoặc gỏi bần.
Có thể nói, dù sở hữu cái tên khá giản dị, thậm chí khiến nhiều người hiểu lầm, trái bần vẫn là một phần thú vị trong văn hóa ẩm thực miền Tây. Và đôi khi, chính những thứ mộc mạc như vậy lại khiến du khách nhớ mãi sau khi rời vùng đất sông nước này.
Châu Anh
