Vậy là hết Tết! Ngay lúc này, không ít người đang rục rịch xếp đồ để quay lại thành phố, chuẩn bị cho những ngày làm việc đầu năm. Với những gia đình có con nhỏ, một trong những việc gần như không thể thiếu khi “hết mùng 3”, chính là tổng kết tiền lì xì.
Có người thu hết tiền lì xì của con vì nghĩ “con còn nhỏ chưa biết tiêu tiền”, rồi gom lại mang đi gửi tiết kiệm, để dành đóng học phí cho năm học sắp tới, hoặc đi mua vàng; cũng có người để con dùng tiền lì xì “nuôi heo”. Đương nhiên, những quyết định này là hợp lý từ góc nhìn của bố mẹ nhưng đôi khi, con trẻ sẽ có mong muốn, suy nghĩ khác.
Nếu cứ hết Tết là thu sạch lì xì của con, không cho con quyền quyết định cũng như lên tiếng với khoản tiền “là của mình” - như cách con nghĩ, quả thực bố mẹ đã bỏ lỡ một cơ hội tốt để trò chuyện, định hướng và dạy con tư duy về tiền.
Vậy phải làm sao để cả bố mẹ và con cùng tìm ra phương án tối ưu nhất, vui vẻ nhất với khoản tiền lì xì dịp Tết? Chúng ta hãy cùng điểm lại những lời khuyên cũng như nhận định của chuyên gia Nguyễn Kim Liên để tìm lời giải đáp cho thắc mắc này.
2 nguyên tắc bố mẹ nên lưu tâm khi trò chuyện với con về khoản tiền lì xì
Chuyên gia Nguyễn Kim Liên cho rằng mỗi gia đình lại có 1 cách sử dụng tiền lì xì khác nhau. Không có quyết định nào là đúng hoặc sai vì nó hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu, mục đích của từng nhà. Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh 1 lưu ý quan trọng: Khi sử dụng khoản tiền này, bố mẹ cần chia sẻ rõ ràng với con để đạt được sự đồng thuận.
Để làm được như vậy, đây là 2 nguyên tắc mà bố mẹ cần lưu tâm.
Nguyên tắc 1: Tôn trọng ý kiến của con
Bố mẹ là những người trưởng thành, nên tư duy, suy nghĩ hay các quyết định tài chính chắc chắn sẽ khác con trẻ. Bởi vậy nên lựa chọn của bố mẹ chưa chắc đã là lựa chọn của con.
Nhiều khi phụ huynh tự cho mình quyền định đoạt khoản tiền lì xì, vô hình trung tạo ra ấn tượng không tốt về tiền lì xì đối với con. Nhưng ngược lại, nếu bố mẹ để con tự ý sử dụng khoản tiền lớn mà không có sự hướng dẫn, cũng dễ dẫn đến thói quen hoang phí, không coi trọng tiền bạc.
Cách tốt nhất là hãy hỏi con xem con muốn sử dụng khoản tiền lì xì này thế nào, rồi từ đó, bố mẹ định hướng, phân tích dựa trên mong muốn của con để tìm ra phương án tốt nhất.
Nguyên tắc 2: Hãy để con cùng tính toán các khoản đầu tư từ “nguồn vốn lì xì”
Một sai lầm mà phụ huynh thường hay mắc phải là suy nghĩ “trẻ con thì biết gì”. Họ không cho con quyền quyết định đến tiền bạc vì sợ dẫn đến tiêu xài phung phí hoặc làm mất tiền. Tuy nhiên, theo chuyên gia Nguyễn Kim Liên, bố mẹ không nên đặt nặng việc phải sinh lời khi lắng nghe mong muốn dùng tiền lì xì của con.
“Bố mẹ hãy xem khoản tiền lì xì này như một khoản “học phí”. Mỗi lần bạn và con đưa ra quyết định đều là một lần con được học hỏi về tiền theo cách trực quan nhất.
Chẳng hạn như con muốn tiêu hết tiền lì xì, hãy để con “tận hưởng” hậu quả của một lần phung phí tiền bạc, cảm giác sung sướng trong ngắn hạn rồi sau đó là tiếc nuối, hối hận khi lại có nhu cầu mua sắm mà không còn tiền nữa. Con cũng cần và cũng nên trải qua tình cảnh hết tiền vì phung phí, rồi con mới hiểu được giá trị của đồng tiền và nhận thức được sai lầm của mình vì đã không nghe bố mẹ.
Tiếp theo, bố mẹ nên cho con trực tiếp tham gia vào quá trình sử dụng những phong bao đỏ này. Bố mẹ có thể cùng con đi mua vàng, mở sổ tiết kiệm tại ngân hàng và để con tự cất giữ sổ. Hãy cho con theo dõi tài khoản đầu tư để thấy số tiền tăng hay giảm theo biến động của thị trường.
Ngoài ra, đây cũng là cơ hội tốt để bạn giải thích cho con những thuật ngữ về tiền bạc tưởng như khô khan như “lãi suất”, “giá mua”, “giá bán”, “vốn”, “lợi nhuận”,… Ban đầu, con có thể không hiểu hết về thuật ngữ nhưng nếu bố mẹ kiên nhẫn nhắc đi nhắc lại và áp dụng vào tình huống thực tế thì sau cùng, con sẽ hiểu ra. Đây là nền tảng giúp con biết cách quản lý tài chính cá nhân tốt sau này” - Chuyên gia Nguyễn Kim Liên phân tích.
Không bao giờ là quá sớm để dạy con về tiền
Theo chuyên gia Nguyễn Kim Liên, không bao giờ là quá sớm để dạy con về tiền. Và không chỉ trong dịp đầu năm mới, khi con nhận được tiền lì xì, bố mẹ mới cần dạy con về tài chính. Hãy coi giáo dục về tiền là hoạt động thường xuyên, bắt đầu từ những khoản rất nhỏ như tiền ăn sáng, mua đồ dùng học tập,...
“Bố mẹ không cần phải đợi đến khi con có tiền rồi mới dạy con về cách thế giới tài chính vận hành. Thay vào đó, bạn có thể “nhờ” con đi mua đồ ở tiệm tạp hoá, siêu thị để dạy những khái niệm của tài chính như sức mua, tính trao đổi hàng hoá,... Ngoài ra, bố mẹ có thể để con trở thành “trợ lý tài chính” của mình, cho trẻ nhìn thấy bạn đối diện với những khoản chi hàng ngày như thế nào.
Bên cạnh đó, bố mẹ cũng cần tránh để con có suy nghĩ rằng tiền lì xì là do con “kiếm” được, có thể bằng việc giải thích nguồn gốc của tiền lì xì từ đâu mà có. Và nhớ rằng điều quan trọng nhất khi bạn dạy con về tiền thực ra không hẳn là con nên tiết kiệm vào đâu hay chi tiêu ra sao, mà bố mẹ phải truyền tải được thông điệp rằng tiền bạc chỉ là 1 trong các phương tiện để phục vụ cuộc sống” - Chuyên gia Nguyễn Kim Liên chia sẻ.
Hiện nay, có rất nhiều cách an toàn và hiệu quả để phân bổ, sử dụng khoản tiền lì xì của con. Những bố mẹ có xu hướng tiết kiệm thường dùng để mở sổ tiết kiệm cho con, mua vàng hoặc tích luỹ qua bảo hiểm. Cũng có người dùng cho việc chi tiêu hàng ngày như cho con sắm sửa, đóng học phí,...
Mỗi cách thức nói lên những đặc điểm khác nhau về tính cách tài chính của từng gia đình. Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh dù lựa chọn phương án nào, cách thức sử dụng tiền lì xì ra sao, bố mẹ cũng cần chia sẻ, trò chuyện với con, trước hết là để con hiểu và không có cảm giác “bị thu tiền lì xì”, tiếp theo là để hình thành cho con tư duy về tiền bạc, và cuối cùng mới là câu chuyện chi tiêu hợp lý, đầu tư có lời.
Ngọc Linh
