Theo chia sẻ của TS.BSCK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, bệnh nhân là nam, 19 tuổi, được người yêu cũ đưa đến khám trong tình trạng sốt nhẹ, nổi hạch bẹn. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân dương tính với HIV, đồng thời mắc viêm gan B.
Điều khiến bác sĩ ám ảnh không chỉ là tuổi đời của bệnh nhân còn quá trẻ, mà là tâm lý của người bệnh: giấu kín xu hướng tính dục, sống khép kín, hoảng loạn khi nhận kết quả và từng xuất hiện ý nghĩ tiêu cực. “Đây không chỉ là câu chuyện của virus, mà còn là câu chuyện của sự cô độc, kỳ thị và thiếu hỗ trợ tâm lý”, bác sĩ Duy nói.
Nguy cơ nhiễm HIV đang “trẻ hóa” đáng báo động
Từ góc nhìn lâm sàng, bác sĩ Duy cho rằng nguy cơ lây nhiễm HIV ở người trẻ, đặc biệt trong nhóm nam quan hệ đồng giới (MSM), đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Thứ nhất, độ tuổi bắt đầu quan hệ tình dục ngày càng sớm, trong khi kỹ năng tự bảo vệ lại chưa tương xứng. Thứ hai, sự phổ biến của các ứng dụng hẹn hò khiến việc tìm bạn tình trở nên nhanh chóng và kín đáo hơn, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro do thiếu thông tin và kiểm soát.
Bên cạnh đó, không ít người trẻ vẫn còn e ngại việc sử dụng bao cao su, né tránh xét nghiệm hoặc ngại tiếp cận các biện pháp dự phòng như PrEP. Nhiều người thậm chí chủ quan, tin vào cảm tính khi đánh giá mức độ “an toàn” của bạn tình.
Một yếu tố quan trọng khác là kỳ thị xã hội. Khi phải che giấu bản thân và lo sợ bị phán xét, nhiều người trẻ trì hoãn việc đi khám, xét nghiệm hoặc tiếp cận dịch vụ y tế. Điều này khiến bệnh thường được phát hiện muộn, làm tăng nguy cơ biến chứng và lây lan.
Theo ghi nhận thực tế, không chỉ có trường hợp 19 tuổi, mà tại TP.HCM đã xuất hiện bệnh nhân 15–16 tuổi trong nhóm MSM, cho thấy độ tuổi nguy cơ đang ngày càng thấp.
Phòng ngừa HIV cần chủ động và thực tế
Bác sĩ Duy nhấn mạnh, phòng ngừa HIV không phải là điều gì quá phức tạp, nhưng đòi hỏi sự chủ động và thực tế.
Theo khuyến cáo từ CDC, sử dụng PrEP đúng cách có thể giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục. Ngoài ra, bao cao su vẫn là biện pháp đơn giản và hiệu quả hàng đầu.
Trong trường hợp có nguy cơ phơi nhiễm cao như rách bao, quan hệ không bảo vệ hoặc không rõ tình trạng HIV của bạn tình cần nhanh chóng tiếp cận PEP (điều trị dự phòng sau phơi nhiễm), tốt nhất trong vòng 72 giờ.
Một điểm quan trọng khác là xét nghiệm định kỳ. Bác sĩ Duy lưu ý, không nên chờ đến khi có triệu chứng mới đi kiểm tra. Người có nguy cơ cần chủ động xét nghiệm HIV và đồng thời tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như giang mai, lậu, chlamydia, viêm gan B, viêm gan C…
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp phát hiện HIV tại phòng khám nam khoa không phải do bệnh “bất ngờ xuất hiện”, mà vì trước đó người bệnh chưa từng xét nghiệm đúng cách.
Theo bác sĩ Duy, HIV không còn là bản án tử hình như trước nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Tuy nhiên, đây vẫn là bệnh mạn tính, đòi hỏi theo dõi và điều trị lâu dài.
Điều đáng lo hiện nay không chỉ là tỷ lệ lây nhiễm, mà là sự chủ quan và tâm lý né tránh trong một bộ phận người trẻ. Sự ngại ngùng, sợ hãi hay suy nghĩ “mình chắc không sao” đôi khi lại là yếu tố nguy hiểm nhất.
“Với HIV, điều cứu một người nhiều khi không phải là may mắn, mà là một lần xét nghiệm đúng lúc”, bác sĩ Duy nhấn mạnh.
Ngọc Minh
