Từ lâu, hạt óc chó đã được nhiều người yêu thích vì là thực phẩm rất tốt cho sức khỏe. Tại Việt Nam, loại hạt này thường xuất hiện trong các dịp lễ Tết, được người lớn mua làm quà biếu hoặc dùng để bồi bổ cho trẻ em và người cao tuổi. Dân gian còn gọi óc chó là “trái trường thọ” hay “hạt bổ não”. Tuy nhiên, thay vì chỉ dừng lại ở kinh nghiệm truyền miệng, khoa học hiện đại đã đưa ra những bằng chứng rõ ràng cho thấy óc chó thực sự có liên quan mật thiết đến tuổi thọ và sức khỏe não bộ. Trong số đó, nghiên cứu kéo dài 20 năm của Đại học Harvard được xem là một trong những công trình có giá trị thuyết phục nhất.
Nghiên cứu quy mô lớn kéo dài hai thập kỷ
Năm 2021, Trường Y tế Công cộng thuộc Đại học Harvard công bố kết quả nghiên cứu dài hạn trên tạp chí khoa học Nutrients. Nghiên cứu này theo dõi hơn 90.000 người trưởng thành tại Mỹ trong suốt 20 năm, nhằm đánh giá mối liên hệ giữa việc tiêu thụ hạt óc chó với nguy cơ tử vong và sức khỏe tổng thể.
Kết quả cho thấy, những người ăn hạt óc chó từ 2–3 lần mỗi tuần có nguy cơ tử vong thấp hơn đáng kể so với nhóm không ăn hoặc ăn rất ít. Tuổi thọ trung bình của nhóm thường xuyên ăn óc chó cao hơn khoảng 1,3 năm. Không chỉ vậy, tỷ lệ mắc các bệnh tim mạch – đặc biệt là bệnh động mạch vành và đột quỵ – cũng thấp hơn rõ rệt.
Một nghiên cứu khác của Đại học Harvard tiếp tục củng cố phát hiện này khi chỉ ra rằng những người ăn trên 5 khẩu phần óc chó mỗi tuần (mỗi khẩu phần khoảng 28 gram) giảm tới 25% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch so với nhóm không sử dụng. Những con số này cho thấy việc bổ sung óc chó vào chế độ ăn uống có thể mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe và tuổi thọ.
Điều gì khiến hạt óc chó trở nên đặc biệt?
Trên thực tế, nhiều loại hạt như hạnh nhân, hạt điều, hạt dẻ hay đậu phộng đều giàu dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, hạt óc chó lại được giới khoa học đánh giá cao hơn nhờ những đặc điểm dinh dưỡng nổi bật.
Trước hết, óc chó là loại hạt có hàm lượng omega-3 cao nhất trong nhóm các loại hạt. Omega-3 là axit béo thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cấu trúc tế bào não, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh và bảo vệ chức năng nhận thức khi con người bước vào giai đoạn lão hóa.
Bên cạnh đó, óc chó chứa nhiều polyphenol – nhóm chất chống oxy hóa mạnh có khả năng trung hòa các gốc tự do, làm chậm quá trình lão hóa tế bào. Hàm lượng vitamin E dồi dào trong óc chó cũng được ghi nhận giúp bảo vệ màng tế bào thần kinh và có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer. Chính sự kết hợp của các dưỡng chất này đã giúp hạt óc chó được xem là “siêu thực phẩm” cho não bộ và tim mạch.
“Ăn hạt óc chó bổ não” có thực sự đúng?
Trong dân gian, quan niệm “ăn óc chó bổ não” thường được giải thích một cách đơn giản rằng hình dáng của hạt óc chó giống với bộ não người. Dù cách lý giải này mang tính biểu tượng, nhưng khoa học hiện đại đã chứng minh lợi ích này không chỉ là trùng hợp.
Một thử nghiệm lâm sàng được công bố năm 2014 trên tạp chí British Journal of Nutrition cho thấy việc tiêu thụ hạt óc chó hàng ngày giúp cải thiện trí nhớ và chức năng nhận thức ở người lớn tuổi. Những cải thiện rõ rệt nhất được ghi nhận ở khả năng tập trung và tốc độ phản xạ – hai chỉ số thường suy giảm sớm nhất trong quá trình lão hóa não bộ.
Điều này cho thấy, quan niệm “ăn óc chó bổ não” không chỉ là kinh nghiệm dân gian mà đã có cơ sở khoa học đáng tin cậy, đặc biệt đối với người trung niên và cao tuổi.
Ăn hạt óc chó thế nào để tốt cho sức khỏe?
Dù mang lại nhiều lợi ích, hạt óc chó vẫn cần được sử dụng với liều lượng hợp lý. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị mỗi người chỉ nên ăn khoảng 30 gram óc chó mỗi ngày, tương đương 2–3 nhân hạt, bởi loại hạt này chứa nhiều chất béo và năng lượng.
Người tiêu dùng nên ưu tiên óc chó nguyên chất, chưa qua tẩm đường, muối hoặc rang bơ. Những phương pháp chế biến này không chỉ làm giảm giá trị dinh dưỡng mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nếu sử dụng thường xuyên.
Óc chó có thể được ăn trực tiếp, kết hợp với yến mạch, sữa chua, salad hoặc xay thành sữa hạt. Tuy nhiên, không nên ăn khi bụng đói vì hàm lượng dầu cao có thể gây khó chịu cho dạ dày.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với việc sử dụng óc chó thường xuyên. Các chuyên gia khuyến cáo, người bị béo phì hoặc gan nhiễm mỡ nên hạn chế do hàm lượng chất béo cao có thể làm tăng gánh nặng cho gan. Người mắc các bệnh dạ dày như viêm loét hoặc viêm dạ dày mạn tính cũng cần thận trọng vì kết cấu cứng và lượng dầu lớn trong óc chó có thể gây kích ứng niêm mạc.
Ngoài ra, trẻ em dưới 3 tuổi chưa có khả năng nhai tốt không nên ăn óc chó nguyên hạt để tránh nguy cơ hóc dị vật.
(Theo Sohu)
Nguyên An
