Dưới góc nhìn y khoa, bác sĩ Lê Văn Thiệu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho rằng nguy cơ từ việc tiêu thụ thịt động vật mắc bệnh, đặc biệt là những con đã ốm hoặc chết trước khi giết mổ, luôn tiềm ẩn hai nhóm nguy cơ chính: nhiễm trùng và nhiễm độc.
Ở góc độ nhiễm trùng, đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển mạnh. Các tác nhân như E. coli hay nhiều loại vi khuẩn gây bệnh đường ruột có thể tồn tại và xâm nhập vào cơ thể khi người dùng ăn phải. Biểu hiện thường gặp là đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, sốt – những triệu chứng quen thuộc của ngộ độc thực phẩm.
Tuy nhiên, theo bác sĩ, nguy cơ không dừng lại ở đó. “Bản thân thịt đã bị phân hủy hoặc nhiễm khuẩn sẽ sinh ra độc tố. Ngoài ra, trong một số trường hợp, người ta có thể sử dụng hóa chất để hạn chế quá trình ôi thiu, khiến thịt trông như còn ‘tươi’. Khi ăn vào, những chất này có thể gây nhiễm độc, ảnh hưởng đến gan, biểu hiện bằng tăng men gan, đau tức vùng bụng và nhiều rối loạn khác”, bác sĩ Thiệu phân tích.
Điều đáng nói là hai nguy cơ này có thể tồn tại song song hoặc thay thế nhau. Nếu không dùng hóa chất, vi khuẩn phát triển mạnh gây nhiễm trùng; nếu có can thiệp hóa chất, nguy cơ nhiễm độc lại gia tăng.
Trong vụ việc lần này, điều khiến dư luận đặc biệt lo ngại là thịt bẩn đã đi vào bếp ăn trường học nơi phục vụ chủ yếu là trẻ nhỏ.
Theo bác sĩ Thiệu, đây là nhóm đối tượng có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng chống chịu với vi khuẩn và độc tố kém hơn người trưởng thành. Đặc biệt, việc phơi nhiễm với độc tố hoặc hóa chất trong thời gian dài còn có thể tác động đến cơ quan và sức khỏe tổng thể.
Cách xử lý khi trẻ ăn phải thịt lợn bệnh
Theo TS Nguyễn Hồng Vũ (đang công tác tại Mỹ), nếu trẻ ăn phải thịt lợn bệnh, cần bình tĩnh xử lý:
- Nếu đã ăn nhưng không có triệu chứng (đặc biệt sau 1–3 ngày): gần như không cần làm gì thêm.
- Nếu có dấu hiệu như đau bụng, tiêu chảy, sốt, nôn ói… cần đi khám và thông báo với bác sĩ về việc đã ăn thực phẩm nghi không an toàn.
- Với trẻ em: cần theo dõi kỹ hơn vì trẻ dễ mất nước khi tiêu chảy; cần bù nước đầy đủ, không tự ý dùng kháng sinh.
Theo vị chuyên gia, không nên hoảng loạn đi xét nghiệm hàng loạt khi không có triệu chứng, vì điều này không cần thiết và cũng không phát hiện được vấn đề đặc hiệu.
TS Vũ cho biết các bệnh do ngộ độc thực phẩm từ thịt lợn bệnh thường chỉ gây bệnh cấp tính, không kéo dài. Nếu không xảy ra ngộ độc nặng ảnh hưởng đến chức năng cơ quan, thì hầu như không đáng lo về lâu dài. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, từ đó tác động đến sự phát triển của trẻ.
Cảnh báo lỗ hổng từ “đầu vào”
Từ góc nhìn thực tế, bác sĩ Thiệu cho rằng nếu quy trình kiểm soát thực phẩm được thực hiện nghiêm ngặt, thịt bệnh rất khó lọt vào bếp ăn trường học.
Tuy nhiên, khi những sản phẩm này vẫn xuất hiện, điều đó cho thấy lỗ hổng nằm ở chính khâu kiểm soát đầu vào: từ kiểm dịch, vận chuyển đến nhập thực phẩm.
“Chỉ khi đầu vào có vấn đề thì những thứ như vậy mới có thể đi xuyên suốt cả chuỗi để đến bàn ăn của trẻ”, bác sĩ Thiệu nhận định.
Bác sĩ nhấn mạnh: Giải pháp không nằm ở xử lý hậu quả mà phải kiểm soát chặt ngay từ nguồn.
Theo đó, cần minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm: từ nguồn gốc vật nuôi, quá trình giết mổ, vận chuyển đến hóa đơn nhập hàng. Khi các dữ liệu được công khai, việc gian lận sẽ khó có “đất sống”.
Bên cạnh đó, cần tăng cường giám sát nhiều lớp, không chỉ từ cơ quan chức năng mà còn từ phía nhà trường và phụ huynh. Việc kiểm tra chéo, thậm chí lắp camera tại bếp ăn, có thể tạo áp lực minh bạch, buộc các khâu phải tuân thủ quy trình.
“Chỉ khi mọi thứ được đặt dưới sự giám sát, minh bạch rõ ràng thì thực phẩm kém chất lượng mới khó có cơ hội len lỏi vào trường học”, bác sĩ Thiệu nhấn mạnh.
Ngọc Minh
