Khi bạn yêu cầu một mô hình AI tạo ra một dòng code, một bức ảnh hay một đoạn video, hệ thống ngầm bên dưới sẽ tiêu tốn một lượng đơn vị xử lý nhất định gọi là Token.
Để dễ hình dung, nếu như điện năng được đo bằng Kilowatt-giờ (kWh), thì Token chính là đơn vị đo lường năng lượng tiêu thụ của AI. Trung Quốc đã chính thức chuẩn hóa thuật ngữ này dưới tên gọi "từ nguyên" (ciyuan), biến dịch vụ AI thành một ngành công nghiệp có đơn vị tính tiền tiêu chuẩn, có thể đo lường và thanh toán rõ ràng.
Nhằm chuẩn bị cho bước ngoặt này, Bắc Kinh vừa chính thức công bố kế hoạch hành động phát triển Kinh tế Token giai đoạn 2026 - 2028. Đây được ghi nhận là chính sách cấp tỉnh/thành phố đầu tiên tại Trung Quốc dành riêng cho việc thương mại hóa Token, đánh dấu thời điểm Token thoát khỏi khái niệm kỹ thuật khô khan để trở thành một trụ cột kinh tế hạ tầng mới.
"Nhà máy Token": Lò phản ứng hạt nhân của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo
Trong nền kinh tế AI, một "nhà máy Token" đóng vai trò tương tự như một nhà máy điện. Nó tích hợp trọn gói 4 yếu tố cốt lõi: Điện năng + Chip bán dẫn + Dữ liệu + Mô hình AI để trực tiếp "sản xuất" ra Token.
Khác với các trung tâm dữ liệu truyền thống (Data Center) vốn chỉ cho thuê card đồ họa (GPU) rồi mặc kệ khách hàng tự cài đặt hay tối ưu mô hình, mô hình "nhà máy Token" mang lại sự tiện lợi tối đa. Khách hàng không cần bận tâm về hạ tầng phần cứng hay việc tối ưu thuật toán, doanh nghiệp chỉ cần gọi API và trả tiền theo lượng Token thực tế đã sử dụng.
Tại Khu Phát triển Kinh tế - Công nghệ Bắc Kinh, "nhà máy Token" đầu tiên của Trung Quốc đã chính thức đi vào vận hành. Ngay trong giai đoạn 1, cơ sở này đã đạt công suất xử lý lên tới 1.400 tỷ Token mỗi ngày.
Khi Token trở thành "dòng tiền" mới: Từ vay ngân hàng đến xuất khẩu AI
Sự bùng nổ của kinh tế Token không còn giới hạn trong phạm vi các trung tâm công nghệ đơn lẻ, mà đang lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc với nhiều mô hình giao dịch vô cùng độc đáo.
Điển hình như tại tỉnh Nội Mông, địa phương sở hữu nguồn điện xanh dồi dào chính quyền đã cho ra mắt sàn giao dịch Token chuyên biệt nhằm kết nối trực tiếp năng lực tính toán với nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp.
Ở một góc độ tài chính khác, tỉnh An Huy đang khuyến khích các ngân hàng triển khai các gói tín dụng "Token Loan", mở ra hình thức thế chấp hoặc hỗ trợ tài chính dựa trên định giá Token dành riêng cho các startup AI.
Không dừng lại ở thị trường nội địa, làn sóng này còn vươn tầm quốc tế khi thành phố Nam Ninh (Quảng Tây) chủ động thử nghiệm mô hình chuyển giao AI xuyên biên giới, đóng gói năng lực tính toán trong nước thành các dịch vụ Token tiêu chuẩn để xuất khẩu sang thị trường ASEAN.
Bên cạnh đó, nhằm tiếp cận đông đảo công chúng, cả 3 nhà mạng viễn thông lớn nhất Trung Quốc đều đã đồng loạt tung ra các "gói cước Token" hàng tháng, phục vụ linh hoạt cho cả người dùng cá nhân lẫn khách hàng doanh nghiệp.
Các con số thống kê thực tế đang chứng minh cho sức nóng khủng khiếp của xu hướng này. Theo dữ liệu từ Cục Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc, trung bình mỗi ngày cả nước phát sinh hơn 500.000 tỷ lượt gọi Token, trong đó riêng thủ đô Bắc Kinh đã đóng góp hơn một nửa.
Đánh giá về triển vọng tương lai, ngân hàng đầu tư CICC nhận định các "nhà máy Token" chính là một trong những mô hình kinh doanh có tốc độ thương mại hóa nhanh nhất, trong khi gã khổng lồ tài chính JP Morgan dự báo mức tiêu thụ Token AI tại Trung Quốc sẽ tăng vọt tới 370 lần trong giai đoạn 2025–2030.
Bước chuyển dịch tất yếu: Từ cày "traffic" sang mua "Token"
"Trong thời đại Internet, các công ty cạnh tranh nhau vì traffic và sự chú ý của người dùng. Nhưng ở thời đại AI, tư duy đã thay đổi hoàn toàn. Điều quan trọng nhất hiện nay là chất lượng và hiệu suất tạo ra các Token có giá trị". Ông Lưu Dũng, Viện trưởng Viện Tài chính Internet Trung Quan Thôn nhận định.
Sự thay đổi này đã chạm đến từng cá nhân. Anh Lý Linh Nhiên, một kỹ sư công nghệ tại Bắc Kinh chia sẻ rằng việc dùng AI hàng ngày giờ đây trở nên thiết yếu như dùng nước sinh hoạt. Mỗi tháng, anh chi hơn 200 Nhân dân tệ (khoảng 30 USD) chỉ để mua Token phục vụ công việc, con số này thậm chí đã vượt qua cả tiền cước điện thoại hàng tháng của anh.
Sự trỗi dậy của các "nhà máy Token" cho thấy Trung Quốc không chỉ muốn thắng trong cuộc đua phát triển các mô hình AI lớn (LLMs), mà đang chủ động xây dựng luật chơi và hạ tầng tài chính mới cho toàn bộ nền kinh tế AI trong thập kỷ tới./
Thiên Minh
