Chị Châu Thị Nương (48 tuổi, ngụ tại xã Cô Tô, tỉnh An Giang) được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vinh danh “Nông dân xuất sắc Việt Nam” năm 2025. Chị đang sở hữu hệ thống trang trại nấm rộng khoảng 4ha tại xã Cô Tô và phường Thới Sơn.
Rời bục giảng sau gần 5 năm gắn bó
Thông tin trên báo VietNamnet, chị Nương sinh ra và lớn lên trong một gia đình có 6 anh em, ngay từ nhỏ chị đã nỗ lực theo đuổi con chữ với ước mơ trở thành người “gõ đầu trẻ”. Tốt nghiệp ra trường, chị trở thành giáo viên tại một trường trung học trên địa bàn.
Tuy nhiên, sau gần 5 năm gắn bó với nghề giáo, cô giáo trẻ khi ấy đã có một quyết định táo bạo: rời bục giảng để rẽ hướng sang kinh doanh. Ban đầu, chị theo học thêm ngành dược và mở cửa hàng kinh doanh vật tư nông nghiệp.
Cơ duyên đến với nghề trồng nấm của chị bắt đầu trong giai đoạn dịch Covid-19 bùng phát. Chị Nương chia sẻ: “Giai đoạn đó, tôi nhận thấy nhu cầu về thực phẩm sạch và các sản phẩm mang tính dược liệu trong cộng đồng ngày càng lớn. Đặc biệt, khí hậu vùng Bảy Núi lại rất thích hợp để phát triển mô hình này”.
Chị Châu Thị Nương khởi nghiệp từ nấm sạch hữu cơ. Ảnh: Nhân dân
Theo báo Nhân dân, những ngày đầu khởi nghiệp, chị Nương nhập phôi nấm từ các trang trại khác về trồng. Tuy nhiên, nhận thấy việc này khiến quy trình sản xuất bị động và phụ thuộc, chị đã chủ động liên hệ với các giảng viên từ các trường đại học tại An Giang và TP.Cần Thơ để học hỏi, tìm hiểu sâu về đặc tính sinh trưởng của từng loại nấm.
Khởi đầu không hề dễ dàng, do thiếu kinh nghiệm thực tế và cơ sở vật chất, máy móc còn sơ sài, những mẻ nấm đầu tiên của chị thường xuyên bị nhiễm bệnh, phôi hư hỏng nhiều gây thiệt hại không nhỏ. Không nản chí, chị kiên trì vừa làm vừa rút kinh nghiệm, dần khắc phục được các hạn chế và nâng cao năng suất qua từng vụ.
Sau khi thử nghiệm thành công với nấm mối đen, mô hình của chị bắt đầu thu hút sự quan tâm lớn từ người dân địa phương. Đến năm 2020, Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp Tà Đảnh (nay là HTX Cô Tô) được thành lập với định hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn khép kín.
Chị Nương kiểm tra quy trình làm nấm. Ảnh: Nhân dân
Lý giải chi tiết về quy trình này trên VietNamnet, chị Nương – Giám đốc HTX cho biết gia đình chị vốn có gần 10ha đất trồng lúa và ngô. Tận dụng nguồn phụ phẩm sau thu hoạch như rơm rạ, thân cây ngô kết hợp với cám gạo, cám ngô, chị dùng làm nguyên liệu sản xuất phôi giống và cấy meo tạo giá thể nuôi nấm.
Điểm đặc biệt của quy trình là sự khép kín hoàn toàn: Sau khi thu hoạch nấm, phần bã phôi nấm thải ra sẽ được tận dụng để ủ phân hữu cơ hoặc làm thức ăn nuôi trùn quế. Phân trùn quế sau đó quay ngược lại bón cho ruộng lúa, rẫy ngô; còn con trùn quế trở thành nguồn thức ăn giàu đạm cho gà.
“Mô hình không chỉ giúp giảm thiểu tối đa rác thải nông nghiệp ra môi trường mà còn tạo ra chuỗi sản phẩm sạch, có giá trị kinh tế cao, được kiểm soát chặt chẽ theo quy trình khép kín”, chị Nương nhấn mạnh.
Nguồn lợi nhuận cả tỷ đồng mỗi năm
Nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật, nấm mối đen tại trang trại của chị Nương có thể trồng quanh năm với chu kỳ từ lúc xuống giống đến khi thu hoạch khoảng gần 4 tháng. Hiện nay, trung bình mỗi ngày trang trại cung ứng ra thị trường từ 40-50kg nấm mối đen, với giá bán dao động từ 200.000 – 250.000 đồng/kg tùy thời điểm. Sản phẩm không chỉ được tiêu thụ mạnh trong tỉnh mà còn vươn tới các chợ đầu mối lớn tại TP.HCM.
Chị Nương bước đầu thành công với nghề trồng nấm. Ảnh: VietNamnet
Không chỉ dừng lại ở nấm mối đen, cơ sở của chị còn mở rộng sang các loại nấm giá trị cao khác như nấm bào ngư, nấm linh chi và đông trùng hạ thảo. Trong đó, nấm linh chi là loại "khó tính" nhất, đòi hỏi kỹ thuật phức tạp với nhiệt độ luôn phải duy trì ở mức 28-32 độ C để tránh hư hỏng.
Để gia tăng giá trị nông sản, thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, chị Nương đã mạnh dạn đầu tư hệ thống máy sấy hiện đại nhằm giữ trọn dược chất trong nấm. Từ đó, HTX đã nghiên cứu và cho ra đời nhiều dòng sản phẩm chế biến sâu như: trà linh chi hòa tan, snack nấm... Các sản phẩm này nhanh chóng được thị trường đón nhận, mang về cho nữ nông dân nguồn doanh thu và lợi nhuận lên đến cả tỷ đồng mỗi năm.
Hiệu quả kinh tế của mô hình còn đi đôi với trách nhiệm xã hội. Trang trại hiện đang giải quyết việc làm thường xuyên cho 20 lao động, trong đó 80% là phụ nữ người dân tộc Khmer có hoàn cảnh khó khăn.
Nhân công thu hoạch nấm sạch tại trại nấm. Ảnh: Nhân dân
Chị Nương tâm sự: “Trước đây, nhiều chị em phụ nữ Khmer phải rời quê lên TP.HCM hay Đồng Nai làm công nhân, chấp nhận cảnh xa gia đình, con cái. Giờ đây, họ có thể làm việc ngay tại quê nhà với mức thu nhập ổn định từ 6-9 triệu đồng/tháng”.
Vào những đợt cao điểm sản xuất, số lượng lao động tại trang trại có thể tăng lên gần 30 người. Đáng quý hơn, nhiều chị em sau thời gian làm việc còn được chị Nương tận tình hỗ trợ dạy nghề, giúp họ tự mở cơ sở trồng nấm tại nhà để phát triển kinh tế gia đình.
Đến nay, nỗ lực của chị đã được đền đáp xứng đáng với 3 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao gồm: Nấm linh chi tai to, Đông trùng hạ thảo Nương farm và Nấm mối Nàng Nương. Hiện chị vẫn đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để đăng ký tiêu chuẩn OCOP cho các sản phẩm chế biến khác của hợp tác xã.
