Theo đó, nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Trùng Khánh, Trung Quốc, đã phân tích hơn 60 mẫu trầm tích đáy biển thu thập tại vùng đứt gãy Clarion-Clipperton (Clarion-Clipperton Zone, CCZ), nằm giữa Mexico và Hawaii trên Thái Bình Dương.
Các mẫu vật do Hiệp hội Nghiên cứu và Phát triển Tài nguyên Khoáng sản Đại dương Trung Quốc thu thập. Qua phân tích, nhóm nghiên cứu xác định được 11.662 loài virus mới, phần lớn chưa từng xuất hiện trong các hồ sơ khoa học trước đây.
Kết quả cho thấy mức độ độc đáo của cộng đồng virus tại khu vực này. Chỉ khoảng 4% các nhóm protein được xác định trong dữ liệu virus có thể đối chiếu với dữ liệu trong những cơ sở dữ liệu toàn cầu hiện có. Điều này cho thấy giới khoa học vẫn còn biết rất ít về sự đa dạng sinh học ở những vùng biển sâu.
Ảnh minh hoạ (Nguồn: VCG)
Hệ sinh thái bí ẩn dưới độ sâu 6.000 m
Vùng đứt gãy Clarion-Clipperton có độ sâu lên tới 6.000 m, là một trong những khu vực được quan tâm hàng đầu trong hoạt động thăm dò khoáng sản biển sâu. Dưới đáy biển nơi đây có hàng triệu khối kết hạch đa kim, kích thước có thể tương đương củ khoai tây, chứa các kim loại quan trọng như cobalt, nickel và manganese, được sử dụng trong sản xuất pin xe điện.
Dù nằm trong môi trường tối tăm, nghèo dinh dưỡng và có hàm lượng kim loại cao, khu vực này vẫn duy trì một hệ sinh thái vi sinh vật phức tạp. Những virus vừa được phát hiện là một phần của mạng lưới sinh học có vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ sinh thái biển sâu.
Theo các nhà nghiên cứu, những virus này không được xác định là mối đe dọa đối với sức khỏe con người. Tuy nhiên, chúng có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển và hoạt động của các vi sinh vật, qua đó góp phần điều hòa những chu trình tuần hoàn carbon, nitrogen, phosphorus, sulfur và kim loại trong môi trường biển.
Khi lây nhiễm vật chủ, virus có thể khiến tế bào vi sinh vật bị phá vỡ, giải phóng các chất dinh dưỡng để những sinh vật khác tiếp tục sử dụng. Một số virus còn mang gene hỗ trợ quá trình trao đổi chất của vi sinh vật, thậm chí có thể giúp vật chủ thích nghi với môi trường chứa hàm lượng kim loại cao.
Vì vậy, dù bản thân virus không phải lúc nào cũng trực tiếp duy trì sự sống của các sinh vật khác, hoạt động của chúng có thể tác động đến toàn bộ mạng lưới vi sinh vật và quá trình luân chuyển vật chất dưới đáy biển.
17 giấy phép thăm dò khoáng sản và nguy cơ xáo trộn hệ sinh thái
Những phát hiện mới cũng làm gia tăng lo ngại về tương lai của hệ sinh thái tại Clarion-Clipperton, nơi đang thu hút sự quan tâm của ngành công nghiệp khai thác khoáng sản biển sâu.
Theo thông tin được dẫn trong các báo cáo, Cơ quan Quản lý đáy biển quốc tế (ISA) đã cấp 17 giấy phép thăm dò tại khu vực này, trong đó có 5 giấy phép thuộc về Trung Quốc. Tuy nhiên, giấy phép thăm dò không đồng nghĩa với việc hoạt động khai thác thương mại đã được phép triển khai.
Các nhà khoa học cảnh báo, nếu hoạt động khai thác thương mại diễn ra, máy móc có thể làm xáo trộn lớp trầm tích dưới đáy biển, tạo ra những đám bụi trầm tích lan rộng trong nước. Những tác động này có nguy cơ phá vỡ môi trường sống của vi sinh vật, làm thay đổi mối quan hệ giữa virus và vật chủ, từ đó ảnh hưởng đến các chu trình dinh dưỡng vốn duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái.
Do phần lớn các virus vừa được phát hiện chưa từng được ghi nhận, giới khoa học hiện chưa thể đánh giá đầy đủ mức độ tổn thương của cộng đồng sinh vật này trước những tác động từ hoạt động khai thác.
Các nhà nghiên cứu kêu gọi đẩy nhanh việc khảo sát, phân loại và xây dựng cơ sở dữ liệu về virus biển sâu trước khi hoạt động khai thác thương mại được triển khai. Việc ghi nhận hiện trạng hệ sinh thái từ sớm sẽ tạo cơ sở để đánh giá những thay đổi trong tương lai, đồng thời giúp các nhà quản lý cân nhắc rủi ro môi trường khi đưa ra quyết định liên quan đến khai thác khoáng sản dưới đáy đại dương.
Nguồn: ETtoday
Phạm Trang
