"Ông Chu, ông bị ho nửa tháng rồi mà vẫn ăn đồ cay à?"
Tiếng mắng của vợ tại quán ăn sáng khiến ông Chu (58 tuổi, sống tại Trung Quốc) khựng lại khi đang định cho thêm thìa dầu ớt vào bát mì. Ông phân bua rằng mình chỉ ăn một chút cho ấm người, nhưng trong lòng vẫn luôn lo sợ đồ cay đang âm thầm phá phổi như lời đồn.
Thế nhưng, sau buổi khám sức khỏe định kỳ chiều hôm đó, câu hỏi của bác sĩ đã làm ông thay đổi hoàn toàn suy nghĩ. Bác sĩ hỏi ông: "Dạo này ông có hay hít khói bếp không? Đêm ngủ ông có bật tinh dầu thơm liên tục không?". Thế rồi, ông nhận ra "thủ phạm" khiến mình ho dai dẳng, tổn thương phổi không phải mấy món gia vị mà thích lắm vẫn phải cố kiêng vì lo hại phổi.
Thực tế, hành, gừng, tỏi hay ớt chỉ gây kích ứng tạm thời niêm mạc hầu họng, hoàn toàn không đủ khả năng gây tổn thương mô phổi. Thứ thực sự phá phổi nhanh khủng khiếp chính là những yếu tố "vô hình" hiện diện ngay trong môi trường sống hằng ngày mà nhiều người vẫn đang tặc lưỡi bỏ qua như:
1. Các loại khói thuốc
Khói thuốc giải phóng hàng nghìn chất hóa học độc hại, là tác nhân số 1 gây viêm phổi và COPD. Nguy hiểm nhất là "khói thuốc tồn dư" bám trên rèm cửa, sofa, quần áo. Ngay cả khi không hút thuốc, việc hít phải lượng hóa chất tồn đọng này hằng ngày cũng đủ để phá phổi và làm suy giảm chức năng hô hấp nhanh chóng.
2. Khói dầu, khói bếp
Ngoài khói bếp như bếp củi, bếp than... thì khói dầu cũng phá phổi nhanh không kém. Chiên xào, rán ngập dầu ở nhiệt độ cao tạo ra lượng bụi mịn và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi khổng lồ. Nếu nấu ăn hơn một giờ mỗi ngày mà không có máy hút mùi, bạn đang trực tiếp đưa các hạt bụi siêu nhỏ vào sâu trong phế nang. Đây là con đường phá phổi ngắn nhất mà các bà nội trợ thường không hay biết. Càng nghiêm trọng hơn nếu bạn nấu trong không gian kín hoàn toàn.
3. Ô nhiễm không khí trong không gian kín với nước hoa, tinh dầu...
Mùi nội thất mới chứa formaldehyde, benzen hay thói quen lạm dụng tinh dầu, xịt thơm kém chất lượng đều là "cực hình" với phổi. Các loại hóa chất tẩy rửa mạnh, xịt côn trùng... cũng không ngoại lệ. Việc đóng kín cửa để hít hà các mùi hương nồng nặc và đầy hóa chất này thực chất là đang ép phổi phải lọc bỏ hóa chất kích ứng cực mạnh, gây tổn thương niêm mạc đường hô hấp từ bên trong.
4. Quản lý sai cách sau khi nhiễm trùng đường hô hấp
Nhiều người sau khi hết sốt do cúm hoặc viêm phổi thường rất chủ quan, cho rằng chẳng còn gì đáng lo nữa. Dẫn tới chủ quan, đã lập tức thức khuya, uống rượu hoặc vận động mạnh, ăn uống đồ quá lạnh, hút thuốc... Giai đoạn phục hồi bị ngắt quãng khiến đường thở không thể chữa lành hoàn toàn. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến phổi yếu đi và rất dễ rơi vào tình trạng ho mãn tính không dứt.
5. Thói quen ngồi lâu và thở nông kéo dài
Phổi cần được giãn nở để duy trì chức năng thông khí. Việc ngồi lì một chỗ quá lâu khiến cơ hô hấp trì trệ, tạo thói quen thở nông. Khi khí cặn không được đẩy hết ra ngoài, hiệu suất trao đổi oxy giảm dần, âm thầm phá phổi khiến bạn hụt hơi ngay cả khi chỉ vận động nhẹ. Lâu ngày làm phổi yếu đi và còn có thể suy giản chức năng một cách chậm rãi nhưng khó phục hồi.
6. Bỏ bê bệnh trào ngược dạ dày thực quản
Nhiều người khi nghe đến đây sẽ tự hỏi trào ngược dạ dày thì liên quan gì đến phá phổi? Tuy nhiên, axit dạ dày trào ngược vào ban đêm có thể bị hít phải vào đường thở dưới dạng các vi chất. Những người thường xuyên hắng giọng vào buổi sáng hay ho tái phát về đêm thường nhầm là "nóng trong người", nhưng thực chất phổi đang bị axit "ăn mòn" và gây viêm nhiễm từng ngày.
5 dấu hiệu báo động phổi đã bị tổn thương nghiêm trọng
Bên cạnh việc xây dựng lối sống để bảo vệ phổi, chúng ta còn cần nhận diện sớm những dấu hiệu phổi tổn thương để kịp thời khám chữa như:
- Ho kéo dài hơn 3 tuần không rõ nguyên nhân, dù đã dùng nhiều loại thuốc hỗ trợ.
- Cảm giác hụt hơi hoặc tức ngực ngay cả khi làm những việc nhẹ nhàng như leo vài bậc cầu thang.
- Tiếng thở phát ra âm thanh khò khè, rít lên khi ngủ hoặc lúc vận động gắng sức.
- Xuất hiện đờm nhiều vào buổi sáng, đờm đặc hoặc có màu sắc lạ kéo dài nhiều ngày.
- Luôn cảm thấy mệt mỏi, uể oải do lượng oxy cung cấp cho các cơ quan bị thiếu hụt nghiêm trọng.
Đương nhiên, tốt nhất vẫn nên thăm khám sức khỏe định kỳ và đi khám ngay khi có các dấu hiệu bất thường trên. Đừng chủ quan, đợi đến lúc phổi bị tàn phá nặng, không thể can thiệp mới bắt đầu hối hận!
Nguồn và ảnh: Sohu, ETtoday, Health GVM
Chiến My
