Mã QR xuất hiện tại nhiều địa điểm, từ cửa hàng, nhà hàng đến các văn bản hành chính, email và mạng xã hội. Chỉ với một lần quét, người dùng có thể thanh toán, truy cập website hoặc tải ứng dụng. Tuy nhiên, sự tiện lợi này cũng tạo điều kiện cho các đối tượng phát tán mã độc và thực hiện hành vi lừa đảo.
Lưu ý khi quét mã QR để chuyển khoản
Một trong những thủ đoạn phổ biến là dán mã QR giả đè lên mã thanh toán thật tại cửa hàng, bãi giữ xe hoặc điểm quyên góp. Người dùng vẫn thực hiện đúng thao tác nhưng tiền có thể được chuyển đến tài khoản của kẻ gian nếu không kiểm tra tên người nhận.
Ngoài ra, mã QR còn được sử dụng để dẫn đến website giả mạo ngân hàng, cơ quan nhà nước, đơn vị giao hàng hoặc bảo hiểm. Đối tượng thường viện lý do tài khoản sắp bị khóa, cần cập nhật thông tin, xác nhận đơn hàng hoặc nhận hoàn tiền để thúc giục nạn nhân quét mã và đăng nhập.
Một số trường hợp khác yêu cầu người dùng tải ứng dụng ngoài kho chính thức, cấp quyền truy cập tin nhắn, màn hình hoặc trợ năng. Khi được cấp quyền, ứng dụng độc hại có thể bị lợi dụng để theo dõi thao tác và đánh cắp mã xác thực.
Việc quét mã QR không đồng nghĩa tài khoản lập tức bị chiếm đoạt. Rủi ro thường xuất hiện khi người dùng tiếp tục nhập mật khẩu, cung cấp mã OTP, cài ứng dụng lạ, cấp quyền truy cập hoặc xác nhận giao dịch.
Đáng chú ý, website giả mạo vẫn có thể sử dụng giao thức HTTPS và biểu tượng ổ khóa. Vì vậy, người dùng không nên dựa vào những dấu hiệu này để xác định một trang web là chính thức.
Trước khi quét mã, cần xác định nguồn cung cấp, kiểm tra dấu hiệu bị dán đè và xem trước địa chỉ website. Nếu đường dẫn bị rút gọn, sai tên miền hoặc không liên quan đến đơn vị được giới thiệu, người dùng nên đóng trang và tự truy cập kênh chính thức.
Với mã QR thanh toán, cần đối chiếu tên chủ tài khoản, ngân hàng nhận, số tiền và nội dung chuyển khoản trước khi xác nhận. Không thực hiện giao dịch nếu thông tin người nhận không khớp với thỏa thuận.
Cần làm gì khi đã quét mã đáng ngờ?
Nếu chỉ quét mã và chưa nhập thông tin, tải ứng dụng hay cấp quyền, người dùng nên đóng trang, kiểm tra tệp đã tải xuống và theo dõi thiết bị. Nếu đã nhập mật khẩu, cần đổi mật khẩu bằng thiết bị an toàn, đăng xuất các phiên lạ và bật xác thực hai lớp.
Trường hợp đã cài ứng dụng đáng ngờ, người dùng nên ngắt kết nối Internet, kiểm tra và thu hồi các quyền truy cập bất thường, đồng thời sử dụng thiết bị khác để đổi mật khẩu. Nếu đã cung cấp thông tin ngân hàng hoặc chuyển tiền, cần liên hệ ngay với ngân hàng để thông báo và đề nghị hỗ trợ xử lý, đồng thời lưu giữ chứng cứ để trình báo cơ quan Công an.
Không chỉ người quét mã, người bán hàng cũng có thể trở thành nạn nhân. Các đối tượng có thể sử dụng ứng dụng tạo thông báo chuyển tiền thành công giả để nhận hàng dù giao dịch chưa được ghi nhận. Vì vậy, cửa hàng cần kiểm tra tiền trực tiếp trên tài khoản của mình, thay vì chỉ nhìn thông báo trên điện thoại khách.
Công an tỉnh Tây Ninh khuyến cáo người dân, cơ quan và doanh nghiệp không quét mã QR không rõ nguồn gốc, không cung cấp mật khẩu hay mã OTP và không cài ứng dụng từ đường dẫn đáng ngờ. Các đơn vị sử dụng mã QR cũng cần kiểm tra định kỳ, kịp thời phát hiện mã bị thay thế và cung cấp thông tin xác minh rõ ràng.
Một lần quét mã chỉ mất vài giây, nhưng kiểm tra nguồn gốc, địa chỉ truy cập và thông tin giao dịch trước khi xác nhận có thể giúp người dùng tránh nhiều rủi ro.
Theo Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Tây Ninh
Huỳnh Duy
