Trong khi con người vẫn lo ngại việc AI và robot cướp đi việc làm của họ, một nền tảng trực tuyến có tên RentAHuman nổi lên, nỗ lực chứng minh rằng, AI không phải toàn năng và nó vẫn cần con người để hoàn thành các công việc trong thế giới thực: từ đếm chim bồ câu ở Washington (30 USD/giờ), giao kẹo (75 USD/giờ), chơi cầu lông biểu diễn (100 USD/giờ).
Ra mắt vào đầu tháng 2, RentAHuman cho phép các “tác nhân AI” thuê con người thực hiện những công việc mà máy móc chưa thể làm ngoài đời thực. Trên trang web này, các bot có thể đăng nhiệm vụ và thuê người làm từ xa, tương tự các nền tảng việc làm tự do, nhưng khác ở chỗ quá trình tuyển dụng và giao việc được thực hiện bởi AI.
Ý tưởng nghe có vẻ cách mạng và đầy hứa hẹn. Đây được kỳ vọng là khởi đầu của một kỷ nguyên mới, nơi AI không phải là mối đe dọa mà là người tạo ra cơ hội việc làm.
Tuy nhiên, thực tế hóa ra lại hoàn toàn khác. Tính đến nay, đã có tới hơn 600.000 người đăng ký sẵn sàng làm việc cho các "ông chủ robot", nhưng tổng số công việc thực tế mà các AI agent đăng tải chỉ vỏn vẹn 11.367 nhiệm vụ.
Con số này tạo ra một tỷ lệ cạnh tranh khốc liệt và gần như vô vọng: trung bình 60 người phải tranh giành mỗi công việc. Thay vì một thị trường lao động sôi động như kỳ vọng, RentAHuman đã trở thành một cuộc đua khắc nghiệt với nguồn cung lao động dư thừa khổng lồ nhưng nhu cầu thuê mướn gần như không tồn tại.
Thực tế phũ phàng này được phóng viên Reece Rogers của tạp chí WIRED minh chứng khi trải nghiệm trực tiếp nền tảng. Anh niêm yết giá dịch vụ của mình ở mức 20 USD mỗi giờ nhưng không một AI agent nào liên hệ. Rogers sau đó hạ giá xuống còn 5 USD mỗi giờ, nhưng kết quả vẫn y như cũ.
Sau hai ngày đầy nỗ lực trên nền tảng, tổng thu nhập của anh là con số tròn trĩnh: 0 đồng. Phần lớn những công việc hiếm hoi xuất hiện trên nền tảng thực chất lại là các chiến dịch quảng bá cho những startup AI khác, thay vì nhu cầu lao động thực sự.
Một ví dụ điển hình là nhiệm vụ trị giá 110 USD yêu cầu người thực hiện mang hoa đến văn phòng của một công ty AI để gửi lời cảm ơn vì đã phát triển mô hình Claude. Sau đó mới lộ ra rằng đây chỉ là một hoạt động quảng bá cho một startup ít tên tuổi.
Trong một số trường hợp, các bot thậm chí còn theo dõi ứng viên rất sát. Khi phóng viên nói trên không hoàn thành nhiệm vụ đủ nhanh, hệ thống AI đã gửi hơn 10 tin nhắn nhắc nhở trong vòng chưa đầy một ngày, lặp lại khoảng 30 phút một lần, sau đó còn tiếp tục gửi email tới hộp thư công việc của anh.
Một trong những nhiệm vụ phổ biến nhất trên nền tảng lại mang tính biểu tượng hơn là lao động thực sự. Người tham gia được trả 100 USD để đứng ngoài đường và cầm tấm biển ghi dòng chữ “Một AI đã trả tiền để tôi cầm tấm biển này”. Chính nhà sáng lập nền tảng cũng quảng bá nhiệm vụ này trên mạng xã hội như một cách gây chú ý.
Phân tích sâu hơn cho thấy thực trạng đáng báo động về chất lượng của nền tảng. Một nghiên cứu sớm về 303 công việc đang hoạt động phát hiện chỉ khoảng 32% thực sự được khởi tạo bởi các AI agent. 68% còn lại đến từ con người sử dụng nền tảng một cách thủ công.
Vấn đề thanh toán cũng khiến nhiều người dùng bối rối. Hệ thống trả tiền qua Stripe thường xuyên báo lỗi, trong khi phương thức thanh toán hoạt động ổn định nhất lại là ví tiền điện tử. Tuy nhiên, chỉ khoảng 13% người đăng ký thực sự kết nối ví crypto với tài khoản của họ, khiến phần lớn người dùng khó tiếp cận khoản thanh toán.
RentAHuman được xây dựng bởi hai nhà sáng lập trẻ chỉ trong khoảng một ngày rưỡi. Một trong hai người, kỹ sư tiền mã hóa Alex Liteplo, cho biết nền tảng được phát triển với sự hỗ trợ của các công cụ AI. Đồng sáng lập Patricia Tani thậm chí niêm yết dịch vụ của mình trên hệ thống với mức giá 420 USD mỗi giờ, trong khi Liteplo tự đặt giá 69 USD mỗi giờ.
Dù vậy, đằng sau những con số gây chú ý và sự lan truyền mạnh trên mạng xã hội, thực tế cho thấy nhu cầu công việc vẫn còn rất nhỏ so với lượng người đăng ký. Hàng trăm nghìn người sẵn sàng làm việc cho AI, nhưng số nhiệm vụ được đăng lại chỉ chiếm một phần rất nhỏ.
Sự chênh lệch này đang khiến viễn cảnh “AI tạo ra việc làm cho con người” trở nên phức tạp hơn nhiều so với những lời quảng bá ban đầu. Thay vì mở ra một thị trường lao động mới rộng lớn, mô hình này hiện tại giống như một nơi thử nghiệm ý tưởng, nơi rất đông người xếp hàng chờ cơ hội hiếm hoi từ các ông chủ… là thuật toán.
Nguyễn Hải
