Mùa hè oi nóng, việc nhiều người thường xuyên ở lì trong phòng điều hòa hay liên tục đủ loại trà sữa, kem hay nước đá giải nhiệt là điều không thể tránh khỏi. Tiêu thụ đồ lạnh tuy mang lại cảm giác sảng khoái, đã khát tức thì, nhưng thói quen này lại vô tình khiến nhiệt độ vùng bụng giảm đột ngột, làm mạch máu co lại và cản trở hệ tiêu hóa vận hành. Hệ quả là nhiều người dù ở giữa ngày hè nóng bức nhưng vẫn gặp tình trạng người ngợm nặng nề, chán ăn, tay chân lạnh ngắt và đầy hơi khó chịu.
Trong khi đó, người Việt có một thứ vũ khí cực kỳ rẻ tiền, mọc đầy trong vườn nhà nhưng hiệu quả y khoa lại vô cùng đáng nể thì ít ai biết dùng. Đó chính là lá tía tô, loại rau gia vị vốn quen thuộc trên các đĩa rau sống hằng ngày hay trong các món ăn thơm nức mũi.
4 công thức biến tấu nước tía tô "giải cứu" cơ thể ngày nắng nóng
Để thực hiện các công thức dưới đây, bạn có thể linh hoạt sử dụng lá tía tô tươi hoặc khô tùy điều kiện. Sau đó chế biến theo 4 công thức nước lá tía tô hợp nhất vào mùa hè, lại cực kỳ đơn giản như:
- Nước tía tô nguyên bản: Sử dụng 10g lá tía tô khô (hoặc một nắm lớn lá tươi khoảng 50g vò nhẹ gân lá). Cho nguyên liệu vào nồi cùng 800ml nước, tiến hành đun sôi rồi hạ lửa nhỏ đun tiếp 3 phút, sau đó tắt bếp và đậy kín nắp ủ 2 phút để giữ trọn tinh dầu rồi rót ra cốc thưởng thức.
- Nước tía tô quất (tắc): Đun sôi 10g lá tía tô khô hoặc 40g lá tía tô tươi với 800ml nước trong 3 phút, hòa thêm chút đường phèn cho tan hết rồi tắt bếp. Chờ cho nước tía tô nguội bớt về nhiệt độ ấm, tiến hành cắt đôi 2 quả quất tươi rồi vắt lấy nước cốt chắt bỏ hạt vào nồi, khuấy đều để tăng vitamin C.
- Nước tía tô gừng: Chuẩn bị 10g lá tía tô khô hoặc 50g lá tía tô tươi, 3 lát gừng tươi và chút đường phèn. Đun sôi 800ml nước rồi thả gừng vào ninh nhỏ lửa 5 phút cho dậy mùi thơm, tiếp tục thả lá tía tô vào đun thêm 3 phút, thêm đường phèn vừa vị rồi tắt bếp, đậy nắp ủ 2 phút để trị cảm lạnh điều hòa.
- Nước tía tô vỏ quýt: Ngâm 6g vỏ quýt khô cho mềm rồi thái sợi mỏng, cho vào nồi cùng 800ml nước lạnh đun sôi và ninh nhỏ lửa trong 8 phút để ra hết dưỡng chất. Tiếp tục thả 10 - 15g lá tía tô khô vào đun thêm 4 phút thì tắt bếp, đậy nắp ủ 3 phút là hoàn thành thức uống trị đầy bụng. Nếu dùng lá tía tô tươi thì cần khoảng 50g.
Lợi ích khi uống nước lá tía tô vào mùa hè
Bên trong lá tía tô chứa một lượng tinh dầu cực kỳ dồi dào, nổi bật là các hợp chất perillaldehyde, limonene và apigenin. Đặc biệt, loại lá này còn là nguồn cung cấp axit rosmarinic, các vitamin nhóm B, vitamin C cùng hàng loạt khoáng chất thiết yếu. Chính nguồn dưỡng chất phong phú này là bệ phóng giúp lá tía tô mang lại những tác động mạnh mẽ khi đi vào cơ thể người. Nổi bật vào ngày hè như:
1. Kích thích tiêu hóa, trị đầy bụng do lạm dụng đồ lạnh ngày hè
Hợp chất perillaldehyde có khả năng thúc đẩy quá trình tiết dịch vị và tăng cường nhu động ruột. Đây chính là cứu cánh giúp tống khứ nhanh chóng chứng đầy hơi, ấm ách bụng hay chán ăn do thói quen uống nước đá, ăn kem vô tội vạ để hạ nhiệt hằng ngày.
2. Trị cảm lạnh, bớt khó chịu do ngồi điều hòa lâu
Với đặc tính vị cay tính ấm, tía tô nhanh chóng xua tan khí lạnh tích tụ ở bề mặt cơ thể và tỳ vị do chúng ta liên tục ngồi phòng máy lạnh công suất lớn. Thức uống này giải quyết triệt để các tình trạng nghẹt mũi, đau đầu, khản tiếng hoặc ớn lạnh giữa ngày hè oi bức.
3. Kháng khuẩn, chống viêm và tăng cường miễn dịch
Thời tiết nóng nực là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, dễ gây ngộ độc hoặc viêm họng. Axit rosmarinic trong tía tô là chất chống oxy hóa mạnh giúp ức chế các phản ứng viêm và ngăn chặn vi khuẩn gây hại, duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh cho bạn suốt mùa nắng.
4. Hỗ trợ đốt cháy mỡ thừa, giữ dáng săn chắc
Nước tía tô chứa cực ít calo nhưng lại giàu chất xơ và các tinh dầu kích thích trao đổi chất. Tiêu thụ thức uống này giúp tăng cảm giác no lâu, thúc đẩy cơ thể đốt cháy mỡ thừa hiệu quả, cực hợp cho những ai đang muốn kiểm soát cân nặng để diện đồ hè.
5. Nuôi dưỡng làn da trắng sáng, giảm mụn nhọt
Nắng nóng mùa hè khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh gây mụn. Vitamin C, vitamin nhóm B kết hợp cùng tính sát khuẩn cao của tinh dầu tía tô sẽ giúp thanh lọc làn da từ bên trong, điều tiết dầu thừa, làm mờ vết thâm và loại bỏ các nốt mụn trứng cá cứng đầu.
6. Ổn định huyết áp, bảo vệ tim mạch
Nhiệt độ mùa hè tăng cao gây áp lực rất lớn lên hệ tim mạch. Các hoạt chất chống oxy hóa trong lá tía tô giúp làm giảm cholesterol xấu, giữ mạch máu đàn hồi tốt và ngăn ngừa xơ vữa, từ đó ổn định chỉ số huyết áp và bảo vệ tim mạch an toàn qua mùa nóng.
7. Giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ
Đêm hè nóng nực thường khiến chúng ta trằn trọc, khó ngủ và mệt mỏi. Thành phần apigenin hoạt động như một chất an thần tự nhiên giúp làm dịu hệ thần kinh trung ương và giải tỏa áp lực tâm lý. Một ly nước tía tô ấm trước khi ngủ sẽ giúp bạn thư giãn sâu để ngủ ngon hơn.
8. Hỗ trợ kiểm soát axit uric, phòng ngừa bệnh gút
Các nghiên cứu chứng minh các enzyme trong tía tô có khả năng ức chế sự hình thành axit uric trong cơ thể. Bằng cách đẩy mạnh quá trình đào thải qua hệ bài tiết, thức uống này ngăn chặn các tinh thể urat tích tụ gây đau nhức tại các khớp xương khi bạn lỡ ăn quá nhiều đồ hải sản, bia bọt ngày hè.
Những ai cần cẩn trọng, tuyệt đối không uống lá tía tô vô tội vạ?
- Người có thể trạng nhiệt (Nóng trong): Do tía tô và gừng có tính ấm, những người cơ địa nóng trong, dễ bị viêm nhiễm, đau họng, khô miệng không nên uống nhiều vì sẽ khiến tình trạng bốc hỏa, mất cân bằng nhiệt nghiêm trọng hơn giữa mùa hè.
- Phụ nữ mang thai và cho con bú: Nhóm đối tượng này cùng trẻ em hoặc người có bệnh lý mãn tính bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ để điều chỉnh liều lượng phù hợp, không tự ý uống thay nước lọc.
- Người đang dùng thuốc điều trị: Một số loại thuốc như thuốc chống đông máu, thuốc hạ huyết áp, thuốc an thần hoặc thuốc trị bệnh tiểu đường. Bạn cần tuyệt đối cẩn trọng hoặc hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng nước tía tô hằng ngày để tránh nguy cơ làm thay đổi tác dụng của thuốc điều trị.
- Mỗi ngày chỉ nên uống từ 1 đến 2 cốc nước tía tô. Hãy pha và uống hết trong ngày khi còn ấm hoặc ở nhiệt độ phòng, tuyệt đối không để nước qua đêm vì các hoạt chất sẽ bị biến tính và dễ sinh vi khuẩn gây hại.
Nguồn và ảnh: Aboluowang, Eating Well, Family Doctor
Ngọc Ái
