EQ cao thường được xem là một lợi thế: biết lắng nghe, hiểu cảm xúc người khác, cư xử khéo léo và dễ tạo thiện cảm. Trong nhiều môi trường, người có EQ cao được kỳ vọng sẽ là “chất keo” gắn kết tập thể, là người làm dịu xung đột và giúp mọi thứ vận hành trơn tru hơn. Tuy nhiên, thực tế lại không đơn giản như vậy. Có không ít trường hợp, chính người được đánh giá là có EQ cao lại trở thành đối tượng bị ghét, thậm chí bị dè chừng hoặc cô lập. Điều này nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng lại phản ánh khá rõ những va chạm tâm lý âm thầm trong các mối quan hệ xã hội.
Trường hợp phổ biến nhất là khi người EQ cao quá “nhìn thấu” người khác. Họ dễ nhận ra cảm xúc, động cơ, sự không nhất quán trong lời nói và hành vi của đối phương. Với một số người, việc bị nhìn thấu mang lại cảm giác được thấu hiểu. Nhưng với nhiều người khác, đặc biệt là những người có xu hướng phòng thủ hoặc tự ti, cảm giác đó lại giống như bị soi xét, bị lột trần. Dù người EQ cao không nói ra, chỉ cần ánh mắt, cách phản hồi hay sự im lặng đúng lúc cũng đủ khiến đối phương cảm thấy không an toàn. Khi sự khó chịu ấy không được gọi tên, nó dễ chuyển hóa thành ác cảm.
Một tình huống khác khiến người EQ cao bị ghét là khi họ cư xử quá khéo trong môi trường cạnh tranh. Trong công việc, người EQ cao thường biết chọn thời điểm phát biểu, biết cách trình bày quan điểm sao cho vừa lòng nhiều bên, và tránh được những va chạm không cần thiết. Điều này giúp họ tiến xa hơn, nhưng đồng thời cũng khiến một số đồng nghiệp cảm thấy họ “thảo mai”, “không thật”, hoặc đang chơi một ván cờ mà người khác không nắm được luật. Khi kết quả cuối cùng nghiêng về phía người EQ cao, sự ganh tỵ càng có đất để nảy nở, và ghét bỏ trở thành phản ứng tâm lý dễ hiểu.
Người EQ cao cũng dễ bị ghét khi họ giữ được sự bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng. Khi cả tập thể đang bức xúc, giận dữ hoặc hoang mang, một người vẫn nói chuyện nhẹ nhàng, lý trí và có vẻ không bị cuốn theo cảm xúc chung có thể bị xem là “lạnh lùng” hoặc “không cùng phe”. Trong nhiều nhóm, việc cùng tức giận, cùng than thở đôi khi lại là một hình thức gắn kết. Ai đứng ngoài dòng cảm xúc đó, dù là vì kiểm soát tốt bản thân, cũng có nguy cơ trở thành kẻ lạc lõng và bị xa lánh.
Một nguyên nhân sâu xa khác nằm ở sự chênh lệch nhận thức. Người EQ cao thường có khả năng điều tiết cảm xúc, chấp nhận khác biệt và không phản ứng quá mạnh trước những hành vi tiêu cực. Nhưng chính sự điềm tĩnh này lại vô tình làm nổi bật sự bốc đồng, nóng nảy hoặc thiếu tinh tế của người khác. Khi đứng cạnh một người cư xử quá “đúng mực”, nhiều người cảm thấy bản thân bị đặt vào thế so sánh bất lợi. Thay vì điều chỉnh hành vi, họ có xu hướng quay sang phủ nhận giá trị của người kia bằng cách gán nhãn tiêu cực và nuôi dưỡng sự ghét bỏ.
Trong các mối quan hệ cá nhân, người EQ cao đôi khi bị ghét vì họ không dễ bị thao túng. Họ nhận ra sớm những dấu hiệu kiểm soát cảm xúc, đổ lỗi hay gây tội lỗi. Việc họ giữ ranh giới rõ ràng, nói “không” một cách bình tĩnh nhưng dứt khoát có thể khiến những người quen với việc chi phối người khác cảm thấy thất bại và mất quyền lực. Cảm giác mất kiểm soát này thường không được thừa nhận trực tiếp, mà chuyển thành thái độ lạnh nhạt, công kích ngầm hoặc nói xấu sau lưng.
Ngoài ra, người EQ cao còn dễ bị ghét khi họ vô tình trở thành “tấm gương” phản chiếu những vấn đề chưa được giải quyết của người khác. Sự ổn định cảm xúc, cách giao tiếp chín chắn và khả năng xử lý mâu thuẫn của họ khiến những người đang loay hoay với cảm xúc của chính mình cảm thấy khó chịu. Đây không phải là sự ghét xuất phát từ hành động cụ thể, mà từ cảm giác thua kém, tự ti hoặc bị kích hoạt những tổn thương cũ chưa lành.
Tuy nhiên, cần nói rõ rằng việc bị ghét không phải là thước đo cho đúng hay sai. Người EQ cao không bị ghét vì họ làm điều xấu, mà vì sự tồn tại của họ chạm vào những vùng nhạy cảm trong tâm lý người khác. Trong một môi trường lành mạnh, EQ cao là tài sản quý giá. Nhưng trong những môi trường nhiều cạnh tranh ngầm, thiếu an toàn tâm lý hoặc đầy rẫy so sánh, người EQ cao rất dễ trở thành cái tên gây khó chịu, dù họ không hề có ý định đó.
Cuối cùng, hiểu rằng EQ cao không đồng nghĩa với việc luôn được yêu mến giúp chúng ta nhìn nhận thực tế một cách tỉnh táo hơn. Sự khéo léo, tinh tế và khả năng thấu hiểu người khác là sức mạnh, nhưng cũng cần đi kèm với việc chấp nhận rằng không phải ai cũng sẵn sàng đón nhận nó. Bị ghét trong một số hoàn cảnh không phải là thất bại của người EQ cao, mà là dấu hiệu cho thấy những va chạm tâm lý phức tạp vẫn đang âm thầm diễn ra trong các mối quan hệ con người.
Đông
