Những ngày miền Bắc và miền Trung trải qua đợt nắng nóng gay gắt với nền nhiệt ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 40 độ C, mạng xã hội rộ lên trào lưu tự làm thịt một nắng ngay tại ban công, sân thượng hay trước hiên nhà.
Nhiều người tẩm ướp sơ các miếng thịt bò, thịt heo rồi đem phơi nắng, sau đó hào hứng khoe thành phẩm màu vàng sậm bắt mắt. Họ còn hài hước ví căn hộ chung cư của mình như một xưởng chế biến thịt thủ công giữa mùa nắng đỉnh điểm.
Dù những video quay cảnh thịt treo ngoài ban công thu hút hàng nghìn lượt xem và bình luận, nhưng phía sau trào lưu vui vẻ này lại ẩn chứa những lo ngại lớn về an toàn thực phẩm.
Trào lưu tự làm “thịt một nắng” tại nhà gây sốt mạng xã hội. Ảnh: Tuổi trẻ Online
Nguy cơ tiềm ẩn phía sau trào lưu
Đánh giá về hiện tượng này trên VTC News, Tiến sỹ Vũ Thị Tần, giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết việc đem cả tảng thịt lớn, dày ra phơi nắng trong vài giờ tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ mất vệ sinh.
Đối với những miếng thịt dày, ánh nắng chỉ làm bề mặt bên ngoài hơi se lại, trong khi phần lõi bên trong gần như vẫn sống nguyên và chưa được làm khô đúng cách. Điều này tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho vi sinh vật phát triển mạnh trong môi trường nhiệt độ cao.
Bà phân tích rằng các loại vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, E.coli, Campylobacter hay tụ cầu vàng có thể đã tồn tại sẵn từ khâu giết mổ và bảo quản. Khi phơi ngoài trời, thịt tiếp tục bị nhiễm thêm bụi bẩn, côn trùng, ruồi nhặng hoặc vi khuẩn từ chính tay người chế biến và dụng cụ không vệ sinh.
Nhiều người lầm tưởng chỉ cần nấu chín lại sau khi phơi là an toàn, nhưng chuyên gia cảnh báo việc vi khuẩn sinh sôi trong quá trình phơi kéo dài có thể làm thực phẩm biến chất, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc ngay cả khi đã chế biến lại.
Tiến sỹ Tần cũng chỉ ra sự nhầm lẫn giữa trào lưu tự phát này và các phương pháp bảo quản truyền thống. Nếu cá một nắng được xẻ mỏng và ướp lượng muối lớn để hạn chế vi khuẩn, thì nhiều người hiện nay lại treo nguyên tảng thịt dày ra nắng mà gần như không ướp đủ gia vị bảo quản.
Ngay cả thực phẩm phơi khô trên thị trường cũng phải qua quy trình xử lý, kiểm soát vi sinh và chống côn trùng kỹ lưỡng, do đó việc tự ý phơi thịt ngoài môi trường nóng ẩm, nhiều khói bụi là điều không nên làm theo phong trào.
Bác sĩ khuyến cáo việc sử dụng thịt phơi một nắng dù ở nhiệt độ cao nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Ảnh: VTC News
Hiểm họa khôn lường từ vi khuẩn, nấm mốc và ký sinh trùng
Cùng nêu quan điểm về trào lưu trên, trao đổi trên Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Văn Thiệu công tác tại Trung tâm khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế thuộc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khẳng định thịt một nắng thực chất là thịt chưa được làm khô hoàn toàn. Trong điều kiện nhiệt độ 35 đến 40 độ C kèm độ ẩm không khí lớn, tình trạng ngoài khô trong ẩm biến khối thịt thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi.
Bác sĩ Thiệu nhấn mạnh ánh nắng thông thường không đủ khả năng tiệt trùng thực phẩm như các quy trình xử lý nhiệt chuẩn công nghiệp. Đặc biệt, một số vi khuẩn như tụ cầu vàng có thể sinh độc tố trong quá trình phát triển.
Những độc tố này chịu nhiệt tương đối tốt, nghĩa là dù thịt được nướng hay chiên lại, nguy cơ nhiễm độc vẫn tồn tại, gây ra các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt, mất nước, thậm chí nhiễm trùng nặng ở người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền.
Bên cạnh vi khuẩn, thực phẩm phơi thủ công còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nấm mốc và độc tố nấm. Thời tiết miền Bắc thường nắng gắt ban ngày nhưng độ ẩm lại tăng cao về chiều tối và ban đêm.
Nếu thịt không được bảo quản lạnh ngay sau khi phơi sẽ dễ hút ẩm trở lại, tạo điều kiện cho nấm phát triển và sinh ra các độc tố ảnh hưởng lâu dài đến gan, hệ tiêu hóa cùng hệ miễn dịch.
Ngoài ra, không thể xem nhẹ nguy cơ từ ký sinh trùng và giun sán. Nếu nguồn thịt chưa qua kiểm dịch, bên trong có thể chứa nang sán, ấu trùng giun xoắn. Vài giờ phơi nắng hoàn toàn không đủ để tiêu diệt các tác nhân này, dẫn đến nguy cơ nhiễm ký sinh trùng qua đường tiêu hóa, gây đau cơ, sốt, dị ứng, hoặc biến chứng tim mạch và thần kinh nếu ăn thịt chưa chín kỹ.
Quá trình phơi ngoài trời tại khu vực gần đường giao thông hoặc ban công còn khiến thực phẩm dễ nhiễm bụi mịn, khí thải và kim loại nặng. Ruồi nhặng đậu vào thịt cũng có thể mang theo vi khuẩn đường ruột và trứng giun sán.
Trước những nguy cơ này, bác sĩ Thiệu khuyến cáo người dân không nên chạy theo các trào lưu chế biến thực phẩm tự phát trên mạng, nhất là trong thời tiết nắng nóng cực đoan.
Biện pháp quan trọng nhất để phòng tránh ngộ độc và bệnh lý do ký sinh trùng là tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi, đảm bảo thực phẩm được nấu chín kỹ, bảo quản đúng nhiệt độ và chế biến trong điều kiện an toàn vệ sinh.
