Theo các chuyên gia, ung thư gan thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Nhiều người hoàn toàn không có biểu hiện bất thường cho đến khi khối u phát triển lớn hoặc chức năng gan bị tổn thương nghiêm trọng.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ phát hiện muộn còn cao là do người dân chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ hoặc chủ quan với các dấu hiệu cảnh báo ban đầu.
Không ít bệnh nhân chỉ đến viện khi đã xuất hiện đau tức vùng gan, vàng da, sụt cân nhanh hoặc mệt mỏi kéo dài. Lúc này, bệnh thường đã ở giai đoạn tiến triển, việc điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Những người nào có nguy cơ cao?
Theo PGS Cẩm Phương, ung thư gan có thể xuất hiện ở bất kỳ ai, song nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở một số nhóm đối tượng.
- Người mắc viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính được xem là nhóm nguy cơ hàng đầu. Đây là nguyên nhân liên quan tới khoảng 80-85% trường hợp ung thư gan tại Việt Nam.
- Người bị xơ gan do viêm gan virus, lạm dụng rượu bia hoặc gan nhiễm mỡ cũng có nguy cơ cao chuyển thành ung thư gan.
- Các yếu tố khác như béo phì, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ không do rượu, tiền sử gia đình có người mắc ung thư gan hay thường xuyên sử dụng thực phẩm bị nấm mốc chứa độc tố aflatoxin cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Độc tố aflatoxin thường xuất hiện trong ngô, lạc, gạo hoặc các loại ngũ cốc bảo quản không đúng cách. Đây là một trong những chất có khả năng gây ung thư gan đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo.
Ung thư gan giai đoạn đầu thường không có triệu chứng
PGS Cẩm Phương cho hay, một trong những thách thức lớn nhất trong phát hiện ung thư gan là bệnh thường diễn biến âm thầm.
Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể hoàn toàn khỏe mạnh hoặc chỉ xuất hiện những triệu chứng rất mơ hồ như mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng, khó tiêu. Những biểu hiện này dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường nên thường bị bỏ qua.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như:
- Đau hoặc tức nặng vùng hạ sườn phải;
- Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân;
- Chán ăn, đầy bụng, khó tiêu;
- Sụt cân nhanh;
- Vàng da, vàng mắt;
- Nước tiểu sẫm màu;
- Bụng to bất thường do cổ trướng;
- Sờ thấy khối bất thường vùng gan.
Đặc biệt, những người đang mắc viêm gan B, viêm gan C hoặc xơ gan cần được theo dõi định kỳ ngay cả khi chưa có bất kỳ triệu chứng nào.
Lá chắn bảo vệ gan
Theo các chuyên gia ung bướu, ung thư gan không đồng nghĩa với “án tử” nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Khi khối u còn nhỏ và chưa di căn, người bệnh có nhiều cơ hội được điều trị triệt căn bằng phẫu thuật, đốt u hoặc ghép gan.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người vẫn chỉ đi khám khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Điều này khiến không ít trường hợp bỏ lỡ “thời điểm vàng” để điều trị.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên thực hiện siêu âm gan định kỳ 6 tháng một lần, đồng thời làm các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định của bác sĩ.
Siêu âm gan là phương pháp đơn giản, không xâm lấn, có thể giúp phát hiện các tổn thương bất thường trong gan. Bên cạnh đó, xét nghiệm AFP (Alpha-fetoprotein) và các xét nghiệm tầm soát viêm gan B, viêm gan C cũng góp phần đánh giá nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ phát hiện sớm ung thư gan.
Lá chắn bảo vệ gan đơn giản được chuyên gia ung bướu gợi ý đó là duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng, tiêm vaccine viêm gan B đầy đủ và khám sức khỏe định kỳ.
“Điều đáng tiếc nhất không phải là mắc bệnh, mà là phát hiện bệnh quá muộn. Với ung thư gan, chỉ một lần kiểm tra đúng thời điểm cũng có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn trong hiệu quả điều trị”, chuyên gia nhấn mạnh.
Ngọc Minh
