Những ngày đầu xem Sex Education, thú thật tôi đã từng cực kỳ ghét nhân vật Adam Groff. Đó là một kẻ bắt nạt điển hình: lầm lì, thô lỗ và dường như luôn tìm thấy niềm vui trong việc bắt nạt người khác. Thế nhưng, khi mạch phim dần bóc tách từng lớp vỏ bọc, nhìn vào sự áp chế nghẹt thở từ người cha hiệu trưởng và nỗi cô đơn cùng cực trong căn nhà rộng lớn, tôi mới bàng hoàng nhận ra: Phía sau vẻ ngoài gai góc ấy là một tâm hồn đang vụn vỡ vì khao khát được thấu hiểu.
Nhìn Adam, tôi lại thấy mình của những năm tháng mới ra trường, cái thời còn đầy rẫy những định kiến và sự thiếu kiên nhẫn của một giáo viên trẻ.
"Đứa trẻ hư" và cái nhìn đầy định kiến
Năm đó, tôi nhận lớp với một tâm thế hừng hực khí thế, nhưng ngay lập tức bị "dội gáo nước lạnh" bởi một cậu học sinh tên T. Trong mắt tôi lúc bấy giờ, T. là một học sinh không thể yêu thương nổi. Em luôn xuất hiện với vẻ mặt câng câng, ánh mắt đầy thách thức và thường xuyên bày trò quậy phá, chọc ghẹo bạn bè ngay trong giờ học.
Tôi đã từng dành không biết bao nhiêu buổi để phê bình, thậm chí là "dán nhãn" cho em là một học sinh cá biệt, bướng bỉnh và vô kỷ luật. Tôi mặc định rằng em là một "đứa trẻ hư" cần phải dùng kỷ luật thép để uốn nắn.
Sự thật đằng sau chiếc ghế trống trong buổi họp phụ huynh
Mọi định kiến của tôi chỉ sụp đổ hoàn toàn vào buổi họp phụ huynh cuối kỳ. Khi tất cả các cha mẹ khác đã ngồi chật kín, chiếc ghế của phụ huynh em T. vẫn trống không. Sau buổi họp, tôi tìm hiểu kỹ hơn và chết lặng khi biết được hoàn cảnh thực sự của em.
Bố mẹ em đã ly hôn từ lâu. Bố vào Nam lập nghiệp với gia đình mới, mẹ cũng đã có tổ ấm riêng và hiếm khi ghé thăm. T. sống cùng bà nội đã già cả, lú lẫn. Đúng là mỗi tháng bố mẹ vẫn gửi tiền về rất đều đặn, thậm chí là cho em rất nhiều tiền tiêu vặt, nhưng tuyệt nhiên không một ai dành cho em một lời hỏi han hay một bữa cơm gia đình ấm áp. Nhiều năm, em phải lủi thủi đón Tết với bà mà không có bố mẹ.
Hóa ra, vẻ ngoài câng câng và những trò quậy phá kia chính là "tiếng kêu cứu" của một đứa trẻ bị bỏ rơi trong sự đủ đầy về vật chất. Em nổi loạn vì em quá cô đơn. Em muốn được chú ý, dù đó là sự chú ý tiêu cực bằng những lời trách phạt của giáo viên.
Bài học về sự thấu hiểu và "lột bỏ nhãn dán"
Khoảnh khắc đó, tôi thấy mình thật tệ. Tôi đã tự kiểm điểm bản thân rất nhiều vì đã vội vã phán xét khi chưa kịp tìm hiểu căn nguyên của vấn đề. Tôi nhận ra mình đã hành xử chẳng khác gì ông hiệu trưởng Groff trong phim – chỉ biết nhìn vào kết quả và hành vi mà quên mất cảm xúc của một đứa trẻ.
Kể từ đó, tôi thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận với T. Thay vì quát mắng, tôi dành thời gian ngồi lại hỏi han em về bữa cơm bà nấu, về những bộ phim em xem. Tôi giao cho em những nhiệm vụ nhỏ trong lớp để em thấy mình có giá trị. Và điều bất ngờ đã xảy ra: Đứa trẻ "gai góc" ngày nào dần mềm mỏng lại. Em bắt đầu tập trung học hành và không còn bày trò phá bỉnh nữa.
Nhiều năm trôi qua, T. giờ đã đỗ đại học và có một công việc ổn định. Mỗi dịp lễ, em vẫn nhắn tin cảm ơn cô giáo vì ngày ấy đã không "bỏ rơi" em.
Đừng vội phán xét một tâm hồn đang bị tổn thương
Câu chuyện của Adam Groff hay cậu học trò năm xưa của tôi đều mang chung một thông điệp: Đừng vội phán xét một "đứa trẻ hư" hay một người khó tính. Phía sau sự gai góc, xù xì thường là một tâm hồn từng bị tổn thương rất sâu sắc. Cách ứng xử văn minh nhất của người lớn không phải là đưa ra những lời nhận xét sắc lẹm hay những hình phạt nặng nề, mà là cố gắng thấu hiểu hoàn cảnh của họ trước khi đưa ra bất kỳ kết luận nào.
Hãy nhớ rằng, đôi khi thứ một người cần không phải là một bài học đạo đức, mà là một bàn tay chìa ra và một câu hỏi chân thành: "Chuyện gì đã xảy ra với bạn vậy?". Khi ta đủ bao dung để nhìn xuyên qua lớp vỏ bọc, ta mới có thể chạm tới những điều kỳ diệu của sự thay đổi.
Minh Châu
