Sau 30 xác định nhu cầu và ưu tiên bản thân
Khoảng vài năm trở lại đây, câu chuyện những người sau tuổi 30 chủ động nghỉ việc, rời khỏi guồng quay thành tích hay thậm chí bán công ty để “sống chậm” dần trở thành một chủ đề được quan tâm trên MXH. Không ít người từng theo đuổi nhịp sống tăng tốc liên tục bắt đầu nói về burnout, về nhu cầu nghỉ ngơi và việc tìm lại cảm giác kết nối với chính mình. Đó có thể là 1 năm, 2 năm để dành thời gian sống cho bản thân hoặc quãng nghỉ để chuyển đổi sang một lĩnh vực mới. Chứ không phải là dừng làm việc, vô định.
Câu chuyện của Lisa - một nữ founder sống tại Thượng Hải, Trung Quốc từng thu hút sự chú ý theo cách như vậy.
Ở tuổi 39, sau nhiều năm điều hành công ty riêng, Lisa quyết định bán doanh nghiệp mình gây dựng để bước vào một “gap year”. Cô chuyển tới sống trong căn hộ thuê rộng khoảng 300m2 với nhiều ánh sáng tự nhiên, dành thời gian cho việc tập luyện, thiền, cắm hoa và ở bên gia đình nhiều hơn.
Trước khi dừng lại, công việc gần như là trung tâm cuộc sống của Lisa. Cô từng là NTK thời trang, thiết kế váy dạ hội cho nhiều gương mặt nổi tiếng như Michelle Obama, Chương Tử Di hay Lưu Diệc Phi. Sau đó, vì vấn đề sức khỏe, cô chuyển hướng sang lĩnh vực thể thao và xây dựng một thương hiệu đồ tập dành cho phụ nữ châu Á.
Lisa kể rằng trong suốt quá trình khởi nghiệp, cô gần như không cho phép bản thân dừng lại. Ngay cả khi mang thai, cô vẫn làm việc cho đến 3 ngày trước sinh. Sau khi có con, cô cũng nhanh chóng quay trở lại công việc.
Áp lực công việc khiến Lisa mất ngủ triền miên. Cô kể có thời gian mình vừa đi vừa suy nghĩ về công ty, đến lúc nhận ra thì không còn biết bản thân đang ở đâu. Mọi thứ xoay quanh hiệu suất, kế hoạch, doanh số và trách nhiệm, đến mức cô gần như không còn thời gian cho chính mình. Một lần con gái sốt cao đúng lúc công ty đang cần gọi vốn, lịch họp kín cả ngày khiến cô không thể ở cạnh con như mình mong muốn. Cảm giác áy náy theo cô trong thời gian dài.
Cô thừa nhận mình từng bị mắc kẹt trong suy nghĩ phải làm tốt tất cả: Vừa là founder thành công, vừa là người mẹ tốt, vừa phải giữ cho mọi thứ luôn trong tầm kiểm soát.
“Tôi từng nghĩ không gì có thể đánh bại mình. Nhưng rồi dần dần tôi nhận ra khả năng của bản thân là có hạn. Giữa sự nghiệp và gia đình không có cân bằng, chỉ có lựa chọn”, Lisa chia sẻ.
Lisa bắt đầu cảm thấy bản thân không còn năng lượng để tiếp tục sống trong trạng thái luôn phải tiến về phía trước. Khi một tập đoàn thể thao ngỏ ý mua lại công ty, cô quyết định dừng lại.
Với cô, việc nghỉ ngơi không phải từ bỏ mọi thứ, mà là cho bản thân cơ hội sắp xếp lại cuộc sống sau nhiều năm luôn ở trong trạng thái phải tiến lên phía trước.
Cô và chồng vẫn duy trì những buổi hẹn hò riêng mỗi tháng, kể cả khi các con muốn đi cùng. Khi đi du lịch, họ cũng không chọn mọi thứ hoàn toàn theo sở thích của trẻ.
“Chỉ khi bố mẹ có trạng thái tốt, có năng lượng và cảm xúc ổn định thì mới có thể chia sẻ điều đó với con cái”, cô nói.
Sau khi bước ra khỏi guồng quay công việc, cô bắt đầu dành thời gian cho những điều trước đây mình không đủ năng lượng để chú ý. Có lần đang đi bộ, Lisa bất ngờ đứng lại chỉ vì nhìn thấy những chiếc lá non mới mọc dưới ánh nắng. Cô kể trước đây mình chưa từng để ý lá cây khi vừa nảy mầm lại có màu gần như trong suốt như vậy.
Với Lisa, khoảng nghỉ sau tuổi 39 không đơn thuần là rời khỏi công việc, mà là học cách buông bỏ cảm giác mình phải luôn mạnh mẽ, luôn làm được tất cả.
"Tạm bước ra khỏi guồng quay phải luôn cố gắng"
Nếu cách đây khoảng 10 năm, hình ảnh thành công ở Trung Quốc thường gắn với việc làm càng nhiều càng tốt, tăng tốc càng nhanh càng giỏi thì vài năm trở lại đây, tâm lý của một bộ phận người trẻ bắt đầu thay đổi.
Những từ khóa như “nằm thẳng”, “nghỉ việc không kế hoạch”, “gap year”, “micro-retirement” hay “chữa lành” xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội Trung Quốc, đặc biệt trong nhóm nhân viên văn phòng sau tuổi 30.
Tuy nhiên, phần lớn những người lựa chọn “dừng lại” không hẳn muốn từ bỏ công việc hay sống vô định lâu dài. Với nhiều người, đây giống một quãng nghỉ có chủ đích: nghỉ vài tháng đến 1-2 năm để phục hồi sức khỏe tinh thần, học thêm kỹ năng mới, chuyển hướng nghề nghiệp hoặc đơn giản là lấy lại nhịp sống sau nhiều năm liên tục chạy theo hiệu suất.
Đằng sau xu hướng này là nhiều áp lực kéo dài trong nhiều năm: văn hóa làm việc “996”, giá nhà cao, áp lực kết hôn - sinh con, thị trường việc làm cạnh tranh và cảm giác phải liên tục chứng minh bản thân.
Với không ít người, việc nghỉ việc một thời gian không còn đơn thuần là “lười biếng” hay “bỏ cuộc”, mà giống một phản ứng tự vệ sau giai đoạn burnout kéo dài.
Nhiều người bắt đầu nhận ra dù thu nhập tăng lên, họ lại ngày càng thiếu thời gian cho chính mình. Có công việc ổn định nhưng tinh thần luôn trong trạng thái căng thẳng, mất ngủ, lo âu hoặc mất kết nối với đời sống cá nhân.
Sau đại dịch, tâm lý này càng rõ hơn khi nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi về ý nghĩa của việc lao vào công việc suốt nhiều năm nhưng gần như không có thời gian nghỉ ngơi thực sự.
Không ít người chọn nghỉ vài tháng đến một năm để du lịch, học kỹ năng mới, chăm sóc sức khỏe tinh thần hoặc chuẩn bị cho một hướng đi khác trong sự nghiệp. Một số chuyển từ các thành phố lớn về quê sống, làm freelancer, khởi nghiệp quy mô nhỏ hoặc chấp nhận mức lương thấp hơn để đổi lấy thời gian cá nhân và trạng thái sống ổn định hơn.
Tuy nhiên, xu hướng này cũng đi kèm không ít tranh cãi.
Với nhiều người lớn tuổi, việc nghỉ việc sau tuổi 30 bị xem là quyết định nhiều rủi ro vì đây thường là giai đoạn áp lực tài chính lớn nhất: nhà cửa, con cái, gia đình, tiết kiệm… Không phải ai cũng có đủ điều kiện kinh tế để dừng lại vài tháng hay vài năm.
Khoảng trống CV sau một thời gian dài nghỉ việc cũng có thể khiến việc quay lại thị trường lao động khó khăn hơn, đặc biệt ở môi trường cạnh tranh cao như Trung Quốc.
Bên cạnh đó, không ít người sau khi nghỉ việc cũng rơi vào trạng thái mất phương hướng vì cuộc sống trước đó đã gắn quá chặt với công việc. Khi nhịp độ chậm lại, họ phải học cách đối diện với cảm giác trống rỗng, lo âu hoặc mất đi cảm giác mình “có ích”.
Nhưng ở chiều ngược lại, ngày càng nhiều người cho rằng thế hệ trẻ đang bắt đầu nhìn thành công theo cách khác.
Thay vì chỉ đo bằng doanh số, chức danh hay mức lương, nhiều người sau tuổi 30 bắt đầu quan tâm hơn đến chất lượng sống: Ngủ ngon hơn, có thời gian cho gia đình, có năng lượng chăm sóc bản thân và không còn sống trong trạng thái phải cố gắng liên tục.
Có lẽ vì thế mà những câu chuyện như Lisa dễ tạo đồng cảm. Không phải bởi ai cũng muốn bán công ty hay nghỉ việc, mà bởi cảm giác kiệt sức, áp lực phải luôn mạnh mẽ và nỗi sợ không được phép dừng lại là điều khá nhiều người trưởng thành từng trải qua.
Trần Hà.
