Trong thế giới tự nhiên đầy biến động, những câu chuyện về sự giao thoa giữa các loài luôn mang lại niềm cảm hứng bất tận. Tuy nhiên, câu chuyện của Nzou - một con voi cái tại khu bảo tồn Imire, Zimbabwe - lại là một bản anh hùng ca pha lẫn những nốt trầm u tối.
Trở thành trẻ mồ côi vào năm 1973 sau khi gia đình bị những kẻ săn trộm tàn sát lấy ngà, Nzou mang trong mình một vết sẹo tâm lý khổng lồ. Sự kiện kinh hoàng đó không chỉ tước đi người thân của nó khi mới 2 tuổi mà còn khiến nó vĩnh viễn không thể tìm thấy tiếng nói chung với đồng loại.
Thay vì đi theo những đàn voi khác, Nzou đã thực hiện một lựa chọn kỳ lạ: nó rẽ hướng để gia nhập và sau đó là chiếm quyền thống trị một đàn trâu rừng.
Vào những năm 70 của thế kỷ 20, khoảng năm 1973, con voi con Nzou trở thành trẻ mồ côi khi mới 2 tuổi. Nzou và gia đình lúc đó đang sống tại Zimbabwe.
Mối lương duyên bất thường này khởi đầu từ sự đồng cảm kỳ lạ. Norman Travers, người sáng lập khu bảo tồn, từng cố gắng ghép đôi Nzou với một con voi già, nhưng sau khi "người bạn" này qua đời, Nzou kiên quyết từ chối mọi nỗ lực hòa nhập với các gia đình voi mới. Mỗi khi thấy những con voi cái khác sinh con, Nzou dường như lại bị gợi nhắc về nỗi đau quá khứ và chọn cách xa lánh.
Ngược lại, trong đàn trâu rừng, nó tìm thấy sự an ủi và một cấu trúc gia đình mà nó hằng khao khát. Nó đã đánh bại con trâu thủ lĩnh đương nhiệm để tiếp quản quyền lực, thiết lập một đế chế độc tôn nơi một con voi lại đóng vai trò "nữ vương" của loài trâu.
Sự hiện diện của Nzou đã thay đổi hoàn toàn thói quen sinh học của đàn trâu. Loài trâu vốn có tập tính ăn sạch cây cỏ tại một khu vực rồi mới di chuyển, nhưng dưới sự dẫn dắt của "thủ lĩnh voi", chúng buộc phải học cách vừa đi vừa ăn để theo kịp bước chân khổng lồ của Nzou. Đổi lại, Nzou mang đến cho chúng một sự bảo vệ tuyệt đối.
Bản năng trung thành và bảo vệ của loài voi được Nzou thể hiện mãnh liệt khi nó sẵn sàng đứng ra như một tấm khiên thịt vững chãi để bảo vệ những thành viên trong đàn, thậm chí là bảo vệ cả người quản tượng Matthew khỏi những đợt tấn công của chính những con trâu trong đàn. Câu chuyện này đã được National Geographic ca ngợi hết lời trong bộ phim tài liệu "Bí mật của loài voi", khắc họa Nzou như một biểu tượng của sự kiên cường và tình yêu thương xuyên loài.
Sau khi con voi già qua đời, Norman đã nhiều lần cố gắng đưa Nzou trở lại đàn voi nhưng đều thất bại. Có lẽ vì bóng đen tâm lý quá lớn, mỗi khi đàn voi mới sinh voi con, Nzou lại chủ động rời xa. Cuối cùng, Nzou quyết định quay lại đàn trâu.
Tuy nhiên, đằng sau vẻ đẹp đầy tính nhân văn đó là một góc khuất tàn nhẫn mà các nhà bảo tồn động vật luôn lo ngại. Nzou có thể hiểu tiếng trâu và đàn trâu có thể nghe mệnh lệnh của nó, nhưng bản chất của một kẻ độc tài vẫn hiện hữu.
Do xã hội loài trâu là phụ hệ, việc một con voi cái nắm quyền tối cao đã gây ra những xung đột trực diện về mặt sinh học. Để bảo vệ vị thế độc tôn của mình, Nzou đã không ngần ngại dùng sức mạnh áp đảo của một loài đứng đầu chuỗi thức ăn để tiêu diệt mọi sự chống đối. Tính đến thời điểm hiện tại, "nữ vương" này đã giết chết 14 con trâu đực trẻ tuổi khi chúng dám đưa ra lời thách thức với vị trí thủ lĩnh của nó.
Nzou và đàn trâu có cách giao tiếp riêng: đàn trâu hiểu tiếng gầm của nó và nó cũng hiểu âm thanh của chúng. Thói quen kiếm ăn của trâu là ăn sạch thực vật tại một chỗ rồi mới di chuyển, trong khi voi vừa đi vừa ăn. Để theo kịp thủ lĩnh, đàn trâu đã thay đổi cách kiếm ăn sang vừa đi vừa ăn. Với tư cách thủ lĩnh, Nzou bảo vệ cả đàn, giúp nâng cao khả năng sống sót của chúng. Nó không ngăn cản việc sinh sản của đàn trâu, dù bản thân nó chắc chắn không có hậu quả.
Hệ lụy của những cuộc chiến không cân sức này không chỉ dừng lại ở xác chết của những con trâu đực. Việc Nzou tiêu diệt những cá thể mạnh mẽ và dũng cảm nhất - những con duy nhất dám thách đấu - đã trực tiếp can thiệp vào quá trình chọn lọc tự nhiên.
Những con trâu cái trong đàn giờ đây không còn cơ hội giao phối với những con đực ưu tú nhất về mặt cơ bắp và bản lĩnh chiến đấu, vì những cá thể đó đều đã bị Nzou loại bỏ.
Điều này đặt ra một bài toán hóc búa về nguồn gen cho quần thể trâu tại khu bảo tồn Imire. Nzou có thể bảo vệ đàn khỏi những mối nguy bên ngoài, nhưng chính sự thống trị của nó lại đang bào mòn sức mạnh nội tại của giống loài mà nó đang dẫn dắt.
Hiện nay, ở độ tuổi ngoài 50, Nzou vẫn tiếp tục cuộc hành trình độc nhất vô nhị của mình giữa lòng Zimbabwe. Câu chuyện về nó vẫn là một chủ đề gây tranh cãi gay gắt giữa một bên là sự ngưỡng mộ dành cho một linh hồn mồ côi tự đi tìm hạnh phúc, và một bên là sự cảnh báo về việc con người để cho một sự "lệch lạc tự nhiên" diễn ra quá lâu.
Nzou có thể đã quên cách giao tiếp với chính đồng loại của mình, nó có thể mãn nguyện trong vai trò nữ vương của đàn trâu, nhưng cái giá phải trả cho sự bình yên đó là máu của 14 kẻ thách thức và một tương lai bất định cho nguồn gen của đàn trâu rừng.
Đức Khương
