Ngay giữa chu kỳ tuyển sinh năm 2026, một sự việc chưa từng có tiền lệ đã xảy ra tại Anh Quốc, gây chấn động dư luận và làm dấy lên nỗi lo sợ về sự hình thành các "sa mạc ngôn ngữ" (Linguistic deserts). Đây là thuật ngữ chỉ tình trạng một khu vực địa lý rộng lớn không còn cơ sở giáo dục nào giảng dạy ngoại ngữ chuyên sâu, dẫn đến sự đứt gãy nghiêm trọng về văn hóa và giao thương quốc tế trong tương lai.
Theo đó, vào cuối tháng 3/2026, hàng trăm thí sinh vốn đã nhận được thư mời nhập học (offer) cho học kỳ mùa thu năm nay từ Đại học Leicester đã bàng hoàng khi nhận thông báo các suất học của mình bị xóa bỏ. Nhà trường quyết định ngừng tuyển mới hoàn toàn cho các ngành ngôn ngữ hiện đại và điện ảnh để cắt giảm ngân sách sau khi ghi nhận mức thâm hụt khoảng 3,4 triệu bảng và chi phí vận hành tăng nhanh hơn thu nhập.
Quyết định này đẩy gần 300 sinh viên vào cảnh "đi không được, ở không xong" vì thời điểm này hầu hết các lựa chọn nguyện vọng khác tại Anh đã dần khép lại. Dù những sinh viên đang theo học vẫn sẽ được hoàn thành nốt chương trình, nhưng kể từ sau năm 2026, sẽ không còn bất kỳ "tân sinh viên" ngoại ngữ nào đặt chân vào ngôi trường này nữa. Ít nhất 17 vị trí giảng viên học thuật cũng bị xóa sổ ngay lập tức để tiết kiệm chi phí. Các chuyên gia giáo dục nhận định đây là một đòn giáng mạnh vào uy tín của hệ thống giáo dục đại học Anh, khi quyền lợi của người học bị đặt sau những con số tài chính.
Sự việc tại Leicester thực tế là "giọt nước tràn ly" sau phát súng đầu tiên từ Đại học Nottingham - một thành viên của nhóm Russell Group (nhóm 24 đại học nghiên cứu hàng đầu Vương quốc Anh - PV) danh giá. Trước đó, vào cuối năm 2025, Đại học Nottingham đã gây sốc khi thông báo đình chỉ tuyển sinh toàn bộ 46 khóa học, trong đó bao gồm tất cả các ngành ngôn ngữ hiện đại và âm nhạc cho niên khóa 2026-2027. Việc một "ông lớn" vốn có thế mạnh về ngôn ngữ như Nottingham rút lui đã tạo ra một hiệu ứng domino, khiến các trường đại học khác trong khu vực East Midlands cũng rục rịch có những bước đi tương tự để cắt giảm chi phí.
Theo ghi nhận từ BBC, quyết định của Nottingham đã vấp phải làn sóng phản đối dữ dội với cuộc biểu tình ngay tại khuôn viên trường và hơn 17.000 chữ ký kiến nghị trực tuyến. Các giảng viên cảnh báo rằng việc cắt giảm này sẽ biến ngôi trường từng là trung tâm văn hóa trở thành một nơi "nghèo nàn về tri thức đa quốc gia", làm mất đi khả năng thấu hiểu thế giới của thế hệ trẻ.
Khi ngoại ngữ bị "thất sủng"
Tại sao các đại học hàng đầu tại Anh lại đồng loạt quay lưng với ngoại ngữ? Lý giải cho thực trạng này, các chuyên gia chỉ ra sự thay đổi mang tính hệ thống trong tư duy giáo dục:
Thứ nhất là sự thống trị tuyệt đối của khối ngành STEM. Áp lực từ chính phủ yêu cầu ưu tiên các môn thực dụng khiến ngân sách dành cho khối nhân văn bị bóp nghẹt. Tại Nottingham, nhà trường thừa nhận các lớp ngôn ngữ thường có sĩ số nhỏ, chi phí vận hành quá cao nên buộc phải bị loại bỏ để bảo toàn tài chính cho các ngành "đông khách" hơn.
Thứ hai là "bóng ma" AI. Sự phổ biến của các công cụ dịch thuật thông minh khiến một bộ phận lớn phụ huynh và học sinh tin rằng việc học ngôn ngữ là lỗi thời. Theo báo cáo từ Viện Chính sách Giáo dục Đại học (HEPI), số lượng học sinh thi chứng chỉ A-level các môn tiếng Pháp và tiếng Đức tại Anh đã giảm hơn 50% trong vòng 20 năm qua. Đến năm 2024, các môn ngoại ngữ hiện đại chỉ còn chiếm vỏn vẹn 3% tổng số bài thi A-level trên toàn quốc. Khi không có người học, các lớp ngôn ngữ với sĩ số nhỏ trở thành gánh nặng tài chính quá lớn đối với nhà trường so với các ngành "đông khách" như Kinh tế hay Luật.
Cuối cùng là hệ quả từ chính sách cũ. Việc Anh bãi bỏ yêu cầu bắt buộc học ngoại ngữ ở cấp THCS từ năm 2004 đã tạo ra một "lỗ hổng" về nguồn tuyển sinh đầu vào sau hai thập kỷ. Việc các trung tâm giáo dục lớn như Leicester và Nottingham đồng loạt khai tử ngành ngôn ngữ đang biến nhiều vùng tại Anh trở thành "sa mạc ngôn ngữ", nơi thế hệ trẻ dần mất đi khả năng kết nối trực tiếp với thế giới đa văn hóa.
Tổng hợp từ BBC News, The Guardian, ITV News và báo cáo từ HEPI 2026
Thiên An
