Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được cho là đã phá hủy các hệ thống radar chiến lược của Mỹ với tổng giá trị thiệt hại lên tới 3,5 tỷ USD chỉ trong tuần đầu tiên giao tranh. Đây là đòn đáp trả quyết liệt của Tehran sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào lãnh thổ nước này hôm 28/2.
Những mất mát không thể bù đắp
Theo các báo cáo từ chiến trường, IRGC đã triển khai hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tự sát nhắm vào các mục tiêu quân sự trọng yếu khắp Trung Đông. Dù thiệt hại rải rác ở nhiều hệ thống tầm trung như AN/TPS-59 (trị giá khoảng 70 triệu USD), tổn thất nặng nề nhất nằm ở ba hệ thống radar tối tân của quân đội Mỹ.
Đáng chú ý nhất là việc radar AN/FPS-132 bị xóa sổ. Đây là loại radar cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo tầm xa, "mắt thần" lớp ngoài cùng trong lưới phòng thủ của Washington với khả năng phát hiện mục tiêu từ khoảng cách 5.000 km, theo dõi đồng thời hàng trăm mục tiêu và dự báo chính xác quỹ đạo tên lửa.
Mỗi tổ hợp AN/FPS-132 có giá khoảng 1,1 tỷ USD. Giới chuyên gia Mỹ nhận định phải mất từ 5 đến 8 năm mới có thể thay thế một hệ thống đã bị phá hủy. Radar vừa bị tiêu diệt tại Qatar là hệ thống duy nhất loại này nằm ngoài lãnh thổ Mỹ, vốn được triển khai từ năm 2013 để đối phó với kho tên lửa đạn đạo của Iran và Syria. Việc IRGC ưu tiên "nhổ" cái gai này ngay trong những giờ đầu tham chiến được xem là bước đi chiến lược nhằm mở đường cho các đợt tập kích tên lửa quy mô lớn sau đó.
"Gót chân Achilles" của hệ thống phòng thủ phương Tây
Ngoài AN/FPS-132, hai hệ thống radar di động băng tần X AN/TPY-2 thuộc tổ hợp phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) cũng đã bị phá hủy. Một chiếc thuộc sở hữu của Lục quân Mỹ tại căn cứ không quân Muwafak Salti (Jordan), chiếc còn lại thuộc biên chế quân đội UAE.
Với mức giá dao động từ 550 triệu đến 1 tỷ USD tùy cấu hình, AN/TPY-2 là radar phòng không đắt đỏ nhất của Lục quân Mỹ. Hiện nay, toàn thế giới chỉ có khoảng 15 hệ thống này. Ước tính, việc mất đi hai radar AN/TPY-2 cùng với AN/FPS-132 đã gây thiệt hại trực tiếp khoảng 2,7 tỷ USD.
Điểm yếu chí tử của các hệ thống phòng không phương Tây như THAAD là sự phụ thuộc vào một radar duy nhất. Nếu không có AN/TPY-2, một đại đội THAAD không thể tự tìm kiếm hay theo dõi mục tiêu. Dù có thể nhận dữ liệu từ các cảm biến bên ngoài để khai hỏa, nhưng hiệu quả chiến đấu và phạm vi bao quát sẽ bị sụt giảm nghiêm trọng.
Sự thiếu linh hoạt này trái ngược hoàn toàn với triết lý của Nga trên các hệ thống như S-400. Các tổ hợp của Nga thường sử dụng tới 6 loại radar bổ trợ khác nhau, giúp hệ thống vẫn duy trì được nhận thức tình huống ngay cả khi radar tầm xa chính bị tiêu diệt – một kinh nghiệm thực chiến đã được chứng minh tại chiến trường Ukraine.
Cuộc chiến tiêu hao nghìn tỷ
Phòng thủ tên lửa đang trở thành gánh nặng tài chính khổng lồ đối với Mỹ trong chiến dịch này. Chỉ tính riêng giai đoạn từ 13-25/6/2025, các tổ hợp THAAD đã tiêu tốn hơn 150 tên lửa đánh chặn (với đơn giá 15,5 triệu USD mỗi quả) để ngăn chặn đòn tấn công của Iran, tiêu tốn hơn 2,35 tỷ USD và làm cạn kiệt 25% kho dự trữ THAAD toàn cầu.
Với cường độ tấn công khủng khiếp từ ngày 28/2/2026, số lượng tên lửa đánh chặn tiêu thụ trong tuần đầu tiên được dự báo sẽ vượt xa con số trên. Theo những tính toán thận trọng nhất, chỉ riêng chi phí vận hành THAAD và tổn thất từ các radar AN/FPS-132 đã khiến Washington thiệt hại hơn 5 tỷ USD chỉ trong chưa đầy một tuần giao tranh.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
