Israel tấn công bệ phóng tên lửa
Không quân Israel tuyên bố đã phá hủy một tên lửa đạn đạo tầm trung Shahab-3 của Iran cùng bệ phóng trong các cuộc không kích vào lãnh thổ nước này ngày 28/2. Đây là một phần trong chiến dịch tấn công phối hợp giữa Israel và Mỹ nhằm vào các cơ sở quân sự và hệ thống phòng thủ của Tehran.
Hình ảnh mô phỏng 3D do Không quân Israel công bố cho thấy một bệ phóng tên lửa của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bị phá hủy trước khi kịp khai hỏa. Theo tuyên bố đi kèm, quân đội Israel đang "tiếp tục tấn công các hệ thống tên lửa và phòng không của chế độ Iran", đồng thời nhấn mạnh các đòn tấn công nhằm ngăn chặn các vụ phóng tên lửa có thể đe dọa Israel và các mục tiêu trong khu vực Trung Đông.
Việc ưu tiên phá hủy tên lửa ngay trên mặt đất phản ánh những thách thức lớn mà hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel và Mỹ đang phải đối mặt. Trong bối cảnh Iran sở hữu kho tên lửa đạn đạo lớn và đa dạng, việc đánh chặn sau khi tên lửa được phóng có thể trở nên tốn kém và khó khăn hơn nhiều so với việc tiêu diệt chúng trước khi rời bệ phóng.
Tên lửa Iran có nguồn gốc từ Triều Tiên
Shahab-3 là một trong những tên lửa đạn đạo tầm trung lâu đời nhất trong biên chế Iran và cũng là loại đầu tiên của nước này có khả năng tấn công trực tiếp lãnh thổ Israel. Hệ thống này được phát triển dựa trên tên lửa Hwasong-7 của Triều Tiên, vốn được Bình Nhưỡng đưa vào biên chế từ giữa những năm 1990.
Tên lửa Hwasong-7 ban đầu được thiết kế để tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Nhật Bản. Iran sau đó đã sản xuất phiên bản nội địa dưới tên gọi Shahab-3, với tầm bắn khoảng 1.000-1.300 km tùy theo cấu hình tải trọng.
Trong thập niên 1990, sau khi Liên Xô tan rã, Iran gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn cung vũ khí truyền thống từ Nga và các nước Đông Âu do áp lực từ phương Tây và Israel. Trong bối cảnh đó, Triều Tiên trở thành đối tác quốc phòng quan trọng, giúp Tehran tiếp cận công nghệ tên lửa đạn đạo.
Nhiều chuyên gia cho rằng Iran thậm chí có thể đã hỗ trợ tài chính cho một số chương trình phát triển tên lửa của Triều Tiên để đổi lấy quyền tiếp cận công nghệ.
Vì sao Israel ưu tiên phá hủy tên lửa trên mặt đất?
Mặc dù Shahab-3 được coi là lạc hậu so với các hệ thống tên lửa đạn đạo mới hơn của Iran như Emad hay Khorramshahr, loại tên lửa này vẫn gây ra những thách thức đáng kể cho hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel và Mỹ.
Một trong những lý do chính là chi phí đánh chặn. Trong nhiều trường hợp, việc sử dụng các tên lửa đánh chặn hiện đại như Arrow hoặc Patriot để tiêu diệt một tên lửa đạn đạo có thể tốn kém hơn nhiều so với chi phí sản xuất chính tên lửa đó. Điều này khiến các cuộc tấn công bằng số lượng lớn tên lửa cũ vẫn có thể gây áp lực đáng kể lên hệ thống phòng thủ.
Chính vì vậy, các lực lượng Israel và Mỹ ngày càng chú trọng chiến lược "đánh chặn từ sớm", tức phá hủy tên lửa và bệ phóng ngay trên mặt đất trước khi chúng được khai hỏa.
Hạn chế kỹ thuật của Shahab-3
Shahab-3 sử dụng động cơ nhiên liệu lỏng, điều này khiến quá trình chuẩn bị phóng mất nhiều thời gian hơn so với các tên lửa nhiên liệu rắn hiện đại. Trong giai đoạn nạp nhiên liệu và chuẩn bị phóng, bệ phóng trở thành mục tiêu dễ bị phát hiện bởi vệ tinh trinh sát hoặc máy bay do thám.
Chính điểm yếu này khiến các tên lửa như Shahab-3 dễ bị tấn công phủ đầu khi còn ở trên mặt đất. Tuy nhiên, dù đã lạc hậu so với các hệ thống tên lửa mới, Shahab-3 vẫn được đánh giá có độ chính xác tương đối cao và từng được Iran sử dụng trong các cuộc tấn công vào các nhóm vũ trang tại Iraq.
Ngoài ra, một số nguồn tin cho rằng Iran có thể đã nâng cấp Shahab-3 bằng cách tích hợp các phương tiện tái nhập khí quyển có khả năng cơ động, tương tự những công nghệ mà Triều Tiên từng cung cấp cho tên lửa Hwasong-9 của Syria vào những năm 1990.
Kho tên lửa Iran vẫn còn đáng gờm
Việc Israel phá hủy một bệ phóng Shahab-3 trước khi phóng được coi là một thành công chiến thuật, nhưng nó không làm thay đổi đáng kể tổng thể kho tên lửa của Iran.
Trong nhiều năm qua, Tehran đã phát triển một kho vũ khí tên lửa đạn đạo đa dạng, bao gồm cả các hệ thống nhiên liệu rắn hiện đại với thời gian chuẩn bị phóng ngắn hơn và khả năng cơ động cao hơn.
Điều này khiến cuộc đối đầu tên lửa tại Trung Đông ngày càng trở nên phức tạp. Trong bối cảnh các hệ thống phòng thủ tên lửa phải đối mặt với số lượng mục tiêu ngày càng lớn, chiến lược phá hủy tên lửa ngay trên mặt đất có thể sẽ tiếp tục là một ưu tiên quan trọng của Israel và Mỹ trong các chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Quang Hưng (Theo Military Watch)
