Loại gỗ quý hiếm bậc nhất Việt Nam: Từng được định giá 500 triệu đồng/m³, hiện rất khó gặp trong tự nhiên

Loại gỗ có màu đỏ sẫm, càng dùng lâu càng bóng đẹp

Nhắc đến những loại gỗ quý hiếm bậc nhất tại Việt Nam, gỗ trắc đỏ là cái tên thường được giới chơi đồ gỗ và mỹ nghệ nhắc tới. Không chỉ nổi bật bởi màu sắc đặc trưng, vân gỗ đẹp và độ bền cao, loại gỗ này còn được ví như "vàng rừng" vì giá trị kinh tế lẫn giá trị nghệ thuật.

Gỗ trắc đỏ có tên khoa học là Dalbergia cochinchinensis, thuộc họ Đậu. Đây là loài cây phân bố tại một số nước Đông Nam Á như Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan. Ở Việt Nam, cây trắc từng được ghi nhận tại khu vực miền Trung, Tây Nguyên và một số tỉnh Nam Bộ, nhưng quần thể tự nhiên đã suy giảm đáng kể theo thời gian.

Theo các tài liệu nhận dạng loài thuộc dự án CITES, gỗ trắc đỏ thuộc nhóm gỗ hồng mộc châu Á, có lõi gỗ màu đỏ nâu đến đỏ sẫm, vân mịn, thớ chắc và thường được dùng trong chế tác đồ mỹ nghệ, nội thất cao cấp. Chính màu sắc và vân gỗ đặc trưng này khiến trắc đỏ được đánh giá cao trong các sản phẩm đòi hỏi độ tinh xảo.

Điểm đáng chú ý của loại gỗ này là kết cấu rất đặc, nặng, cứng và có khả năng chống mối mọt tốt. Khi được chế tác, bề mặt gỗ có thể lên màu bóng tự nhiên; càng sử dụng lâu, sắc gỗ càng trầm và đẹp hơn. Đây cũng là lý do trong nhiều gia đình, những món đồ làm từ gỗ trắc thường được xem như tài sản lâu bền, có giá trị truyền đời.

Từng được định giá tới 500 triệu đồng/m³

Giá trị cao của gỗ trắc đỏ đến từ nhiều yếu tố: cây sinh trưởng chậm, lõi gỗ đẹp, chất gỗ bền và nguồn tự nhiên ngày càng hạn chế. Trên thị trường đồ gỗ, loại gỗ này thường không được định giá đơn giản như nhiều dòng gỗ thông thường mà có thể tính theo kg, tùy kích thước, tuổi gỗ, chất lượng lõi và độ đẹp của vân.

Theo một số nguồn tham khảo trên thị trường gỗ, gỗ trắc đỏ loại phổ biến có thể dao động từ vài trăm nghìn đồng/kg; với những khối gỗ chất lượng cao, giá trị quy đổi có thể lên tới khoảng 500 triệu đồng/m³. Tuy nhiên, đây là mức giá thị trường tham khảo, phụ thuộc vào chất lượng gỗ, nguồn gốc và thời điểm giao dịch, không phải bảng giá chính thức do cơ quan quản lý công bố.

Chính giá trị lớn này từng khiến gỗ trắc đỏ trở thành đối tượng bị khai thác mạnh ở nhiều nơi. Nhiều khu vực rừng từng có trắc phân bố nay rất khó gặp cây trưởng thành trong tự nhiên. Vì vậy, khi nhắc đến gỗ trắc đỏ, yếu tố cần được đặt lên trước không phải là giá bán, mà là giá trị bảo tồn của một loài cây quý đang chịu sức ép lớn.

Nguồn tự nhiên ngày càng khan hiếm, việc khai thác được quản lý chặt

Tại Việt Nam, trắc đỏ không chỉ là một loại gỗ quý trong mỹ nghệ mà còn là loài cần được bảo vệ. Nghị định 84/2021/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 06/2019/NĐ-CP quy định việc quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thi CITES; trong đó các hoạt động liên quan đến những loài thuộc diện quản lý phải tuân thủ quy định pháp luật.

Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam cũng đã công bố danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục CITES sau các kỳ cập nhật của Công ước. Với các loài gỗ quý như trắc đỏ, việc kiểm soát nguồn gốc, khai thác, vận chuyển, xuất nhập khẩu là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế tình trạng khai thác trái phép và bảo vệ quần thể ngoài tự nhiên.

Trong bối cảnh nguồn gỗ tự nhiên ngày càng khan hiếm, giá trị của gỗ trắc đỏ không chỉ nằm ở những món đồ nội thất đắt tiền hay các tác phẩm mỹ nghệ tinh xảo. Điều quan trọng hơn là đây là một phần của hệ sinh thái rừng nhiệt đới, cần được bảo vệ để tránh nguy cơ suy giảm nguồn gen quý.

Bởi vậy, từ một loại gỗ từng được ví như "vàng rừng", trắc đỏ ngày nay còn mang ý nghĩa như một lời nhắc về việc sử dụng tài nguyên rừng một cách có trách nhiệm. Giá trị lớn nhất của loại gỗ quý hiếm này không chỉ nằm ở con số hàng trăm triệu đồng mỗi mét khối, mà còn ở việc nó có thể tiếp tục tồn tại trong những cánh rừng Việt Nam.

Nguyệt Phạm (Theo RG, Doanh nghiệp Việt Nam, VASEP)