Sau thành công của sứ mệnh Artemis II hồi tháng trước, NASA đang tăng tốc kế hoạch đưa con người trở lại Mặt Trăng với quy mô lớn chưa từng có kể từ thời kỳ Apollo. Trong buổi họp báo mới đây tại Washington, lãnh đạo cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ tiết lộ rằng căn cứ tương lai có thể mở rộng tới hàng trăm dặm vuông, đủ lớn để được ví như một “thành phố” ngoài không gian.
Theo NASA, khu định cư này sẽ được xây dựng gần cực nam Mặt Trăng, khu vực được giới khoa học đánh giá là một trong những địa điểm quan trọng nhất cho các sứ mệnh khám phá không gian sâu.
Giám đốc NASA Jared Isaacman cho biết dự án không đơn thuần là một căn cứ nghiên cứu tạm thời mà hướng tới mục tiêu lâu dài hơn nhiều: tìm hiểu cách con người và máy móc có thể tồn tại bền vững ngoài Trái Đất.
Ông mô tả đây là “cuộc trở lại vĩ đại” của nhân loại với Mặt Trăng, đồng thời nhấn mạnh NASA đang bước vào giai đoạn thử nghiệm những công nghệ sống còn cho tương lai.
“Mặt Trăng là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất mà con người từng cố gắng sinh sống”, Isaacman nói trong buổi họp báo.
Theo NASA, những điều kiện tại đây vượt xa các môi trường cực đoan trên Trái Đất. Nhiệt độ bề mặt có thể vượt 480 độ F khi tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng Mặt Trời, nhưng lại giảm xuống dưới âm 328 độ F trong bóng tối hoàn toàn.
Không chỉ nhiệt độ, các phi hành gia còn phải đối mặt với phóng xạ vũ trụ, bão hạt Mặt Trời và nguy cơ va chạm thiên thạch. Do Mặt Trăng không có khí quyển để bảo vệ, mọi thiết bị và khu sinh sống đều phải được thiết kế đặc biệt nhằm chống chịu các điều kiện khắc nghiệt kéo dài.
Một trong những khu vực được NASA đặc biệt quan tâm là các miệng hố vĩnh viễn chìm trong bóng tối gần cực nam Mặt Trăng. Giới khoa học tin rằng nơi đây có thể chứa nước đóng băng và nhiều vật chất cổ xưa chưa từng tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời suốt hàng tỷ năm.
NASA cho rằng đây sẽ là “phòng thí nghiệm tự nhiên” hoàn hảo để chuẩn bị cho các sứ mệnh dài ngày tới sao Hỏa trong tương lai.
Song song với kế hoạch nghiên cứu, NASA cũng đang mở rộng hợp tác với khu vực tư nhân nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng trên Mặt Trăng. Một trong những cái tên đáng chú ý nhất là Blue Origin, công ty không gian do tỷ phú Jeff Bezos sáng lập.
Theo thỏa thuận mới được công bố, Blue Origin sẽ cung cấp các tàu đổ bộ vận chuyển phương tiện di chuyển địa hình cho chương trình Moon Base. Đây được xem là hợp đồng mua sắm đầu tiên gắn trực tiếp với dự án căn cứ Mặt Trăng quy mô lớn của NASA.
Carlos Garcia-Galan, giám đốc điều hành chương trình Moon Base, cho biết khu căn cứ trong tương lai có thể trải rộng tương đương diện tích của một thành phố lớn trên Trái Đất. Vị trí xây dựng sẽ nằm xa hơn về phía nam so với bất kỳ nơi nào mà các phi hành gia Apollo từng đặt chân tới trong thế kỷ trước.
Theo kế hoạch hiện tại, sứ mệnh Moonbase 1 sẽ được triển khai vào mùa thu năm 2026 bằng tàu đổ bộ Mark I Endurance của Blue Origin. Nhiệm vụ này sẽ mang theo nhiều thiết bị khoa học tới khu vực Shackleton Connecting Ridge gần cực nam Mặt Trăng.
NASA cho biết mục tiêu chính là thử nghiệm công nghệ nhằm giảm thiểu rủi ro cho các chuyến đổ bộ có người lái trong tương lai.
Sau đó, Moonbase 2 sẽ sử dụng tàu Griffin của Astrobotic để vận chuyển hơn 500 kg hàng hóa cùng robot tự hành FLIP của Astrolab lên bề mặt Mặt Trăng. Sứ mệnh này tập trung vào nghiên cứu hệ thống tự động, hậu cần và khả năng di chuyển của phi hành gia trong điều kiện địa hình phức tạp.
Moonbase 3 tiếp tục mở rộng hoạt động nghiên cứu khoa học với các tải trọng đầu tiên thuộc chương trình PRISM của NASA.
Bên cạnh đó, NASA vẫn đang chuẩn bị cho Artemis III, nhiệm vụ dự kiến diễn ra vào giữa năm 2027 nhằm đưa con người quay trở lại Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972.
Chi phí cho toàn bộ chương trình căn cứ Mặt Trăng hiện được NASA ước tính vào khoảng 20 tỷ USD. Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng khoản đầu tư là cần thiết nếu nhân loại muốn mở rộng sự hiện diện ngoài Trái Đất trong tương lai.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia và tập đoàn công nghệ đang tăng tốc cuộc đua không gian, kế hoạch xây dựng “thành phố” trên Mặt Trăng của NASA được xem là dấu hiệu cho thấy thời kỳ khám phá không gian mới đang đến gần hơn bao giờ hết.
