Xem Sex Education, giữa vô vàn những nhân vật chiếm sóng, tôi lại đặc biệt cảm động và trăn trở trước hình ảnh cô giáo Emily Sands trong hành trình đồng hành cùng Maeve Wiley. Maeve là một thiên tài văn học nhưng hoàn cảnh nghèo khó cùng sự thiếu thốn tình thương trầm trọng đã biến cô thành một đứa trẻ bất cần, luôn muốn bỏ học để đi làm kiếm tiền phụ giúp gia đình.
Thay vì dùng quyền lực của một giáo viên để ép buộc, định kiến hay lên lớp đạo đức, cô Sands lại chọn một cách thấu hiểu vô cùng tinh tế. Cô hoàn toàn tôn trọng quyết định của Maeve nhưng lặng lẽ chuẩn bị sẵn các đơn đăng ký học bổng, tìm kiếm các cuộc thi viết và liên tục nhắc nhở Maeve về giá trị thực sự của cô.
Cô Sands hiểu rằng với những đứa trẻ có lòng tự trọng cao và đầy tổn thương như Maeve, sự ban ơn hay thương hại lộ liễu sẽ chỉ phản tác dụng; thứ cô học trò ấy thực sự cần là một cơ hội công bằng và một người tin tưởng mình vô điều kiện. Người thầy vĩ đại không phải là người cố nhồi nhét kiến thức, mà là người biết khơi dậy niềm tin vào bản thân cho học trò bằng cách thấu hiểu những rào cản thực tế từ gia đình, tài chính cho đến tâm lý để hỗ trợ một cách khéo léo nhất, giữ lại cho các em sự tự tôn tối thiểu. Những thước phim ấy khiến tôi nghẹn ngào vì nhìn thấy câu chuyện bước ngoặt của chính cuộc đời mình cách đây 17 năm về trước.
Cánh cửa tương lai suýt đóng sập bên hiên nhà máy may
Mười bảy năm trước, tôi cũng từng là một đứa trẻ đứng chông chênh trước ngưỡng cửa cuộc đời. Khác với bạn bè, kết quả học tập những năm cấp ba của tôi chỉ ở mức trung bình, không có gì nổi bật. Hoàn cảnh gia đình lúc đó cũng chẳng mấy dư dả, nhìn vào bảng điểm lẹt đẹt của con gái, bố mẹ tôi đã định hướng sẵn một tương lai an phận: không thi thố đại học gì hết, làm hồ sơ xin vào làm công nhân ở nhà máy may gần nhà cho nhanh, vừa có tiền ngay vừa đỡ tốn kém tiền học phí. Bản thân tôi lúc ấy cũng tự ti, hoang mang và suýt chút nữa đã tặc lưỡi buông xuôi để bước vào giảng đường của những tiếng máy khâu rầm rập. Thế nhưng, đúng vào những tháng cuối cấp, bước ngoặt đã đến khi tôi bắt đầu nhận ra mình không muốn sống một cuộc đời định sẵn như vậy. Tôi lao vào học ngày học đêm với một quyết tâm điên cuồng, và người duy nhất nhìn thấy, trân trọng sự tiến bộ rõ rệt đó của tôi chính là cô giáo chủ nhiệm năm ấy.
Lời thuyết phục định mệnh và di sản của người thầy
Khi biết ý định của gia đình tôi, cô đã không quản ngại đường xá tìm đến tận nhà. Tôi vẫn nhớ như in buổi chiều hôm đó, cô ngồi trò chuyện với bố mẹ tôi bằng tất cả sự chân thành và kiên nhẫn. Cô không dùng những lời lẽ đao to búa lớn, cô chỉ chìa ra những bài kiểm tra đạt điểm cao dần theo thời gian của tôi, nói về sự nỗ lực kiên trì của tôi trong những tháng qua và khẳng định với bố mẹ rằng tôi hoàn toàn có khả năng tiến xa hơn nữa. Chính sự bảo đảm và niềm tin vô điều kiện của cô đã làm lung lay định kiến của bố mẹ, giúp tôi có được tấm vé bước vào phòng thi đại học trong sự ngỡ ngàng của nhiều người.
Cơ hội quý giá mà cô giành lại cho tôi ngày ấy đã thay đổi hoàn toàn quỹ đạo cuộc đời tôi. Dù xuất phát điểm thấp, tôi đã thi đỗ vào ngành kế toán của một trường cao đẳng. Không bằng lòng với kết quả đó, tôi vừa đi làm vừa kiên trì học liên thông lên đại học, rồi tranh thủ những buổi tối muộn để học thêm tiếng Trung. Sự bền bỉ năm ấy đã quả ngọt khi giờ đây, tôi đã có một công việc tốt, thu nhập ổn định tại một công ty xuất nhập khẩu lớn.
Nếu ngày đó không có cô giáo nhìn xuyên qua vỏ bọc của một học sinh trung bình để trao cho tôi sự tự tôn và quyền được ước mơ, có lẽ tôi đã mãi mãi là một cô công nhân may lầm lũi chịu đựng số phận. Sự thấu hiểu tinh tế của cô Sands đối với Maeve trên phim hay cái chạm tay cứu vớt cuộc đời tôi từ người cô năm mươi tuổi năm nào chính là minh chứng rõ nhất cho việc: Một người thầy thực sự vĩ đại sẽ luôn biết cách làm bệ phóng, thắp lên ngọn lửa tự tin để học trò tự định đoạt và làm chủ cuộc đời mình.
Minh Châu
