Khi nhắc đến những thực phẩm gây hại cho gan, nhiều người thường nghĩ ngay tới rượu bia hoặc món chiên rán nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, chia sẻ trên Times of India, chuyên gia về sức khỏe chuyển hóa Karen Patino Ramirez cho rằng một yếu tố rất đáng lo trong chế độ ăn hiện đại là thực phẩm chứa nhiều fructose, ví dụ như đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn.
Fructose là một loại đường được xử lý phần lớn trong gan. Nếu cơ thể tiếp nhận lượng lớn fructose trong thời gian ngắn, gan có thể nhanh chóng chuyển hóa chúng thành chất béo. Đây là lý do những món khoái khẩu như nước ngọt có ga, nước trái cây đóng hộp, nước tăng lực, trà có đường đóng chai hay các món tráng miệng ngọt cần được chú ý.
Vì sao fructose dễ khiến gan tích mỡ?
Khác với glucose - nguồn năng lượng được nhiều tế bào trong cơ thể sử dụng, fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan. Khi một lượng lớn fructose đi vào cơ thể cùng lúc, gan bắt đầu tạo chất béo mới thông qua quá trình “de novo lipogenesis” - DNL. Đây là quá trình sinh học trong cơ thể chuyển hóa các nguồn năng lượng dư thừa, chủ yếu là carbohydrate (đường và tinh bột) từ chế độ ăn uống, thành các axit béo mới để lưu trữ dưới dạng mỡ.
Theo Times of India, quá trình chuyển hóa fructose có thể làm hao hụt nguồn năng lượng ATP trong tế bào, làm tăng acid uric và cản trở việc phân giải chất béo trong gan. Những yếu tố này kết hợp lại có thể tạo điều kiện cho mỡ tích tụ và phản ứng viêm xuất hiện.
Đáng chú ý, các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy ngay cả khi nạp vào cơ thể cùng một lượng calo, người tiêu thụ fructose vẫn có thể tích tụ nhiều mỡ trong gan hơn người ăn tinh bột phức hợp. Điều này cho thấy fructose không chỉ gây hại khi khiến cơ thể tăng cân, mà bản thân cách loại đường này được gan chuyển hóa cũng có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Không nên đánh đồng fructose trong trái cây nguyên miếng
Fructose tự nhiên có trong trái cây nguyên miếng hoặc nguyên quả không giống với lượng đường hấp thu nhanh từ nước ngọt hoặc thực phẩm chế biến sẵn. Trái cây nguyên quả còn cung cấp chất xơ, nước, vitamin và chất chống oxy hóa, giúp làm chậm tốc độ hấp thu đường và giảm gánh nặng cho gan.
Theo Times of India, phần lớn nghiên cứu không ghi nhận việc ăn trái cây nguyên quả thường xuyên làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu. Điều đáng lưu ý hơn là fructose hấp thu nhanh từ đường ăn, siro ngô giàu fructose, đồ uống có đường và món tráng miệng ngọt.
Thay đổi nhỏ giúp gan nhẹ gánh hơn
Việc giảm fructose từ đồ uống có đường và bánh kẹo có thể nhanh chóng cải thiện lượng mỡ trong gan, ngay cả khi cân nặng chưa thay đổi nhiều. Một nghiên cứu ở trẻ em béo phì ăn nhiều đường cho thấy, khi thay đường bằng tinh bột trong 9 ngày, lượng mỡ gan và quá trình gan tạo mỡ mới đã giảm đáng kể.
Vì vậy, thay vì chỉ kiêng rượu bia hay món chiên rán, mỗi người cũng cần xem lại thói quen uống nước ngọt, trà pha đường, nước tăng lực hoặc ăn đồ ngọt thường xuyên. Chuyển sang nước lọc, trà không đường hoặc cà phê đen là những thay đổi nhỏ có thể giúp giảm lượng đường nạp vào và hỗ trợ bảo vệ gan.
Lam Chi
Nguồn: Times of India
