Hãng thông tấn RIA Novosti thông tin cuối tháng 4/2026, các nhà khoa học thuộc Đại học Nhà nước Kabardino-Balkaria (KBGU) và Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã tìm ra một phương pháp mới để kiểm tra độ phóng xạ của vật liệu xây dựng từ đá tufo núi lửa.
Theo đó, phương pháp này giúp phát hiện nhanh chóng những loại đá có hàm lượng phóng xạ tự nhiên cao, vốn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Nguồn: RIA Novosti / Ảnh do AI tạo.
Phóng xạ là một hiện tượng tự nhiên luôn hiện diện xung quanh con người hầu như mọi lúc mọi nơi, và đã tồn tại từ khi Trái Đất hình thành. Một số nguyên tố như urani, thori và kali-40 phân rã và phát ra bức xạ trong hàng trăm triệu đến hàng tỷ năm. Những nguyên tố này có trong đá núi lửa tạo nên nền phóng xạ tự nhiên.
Khi con người sống lâu dài trong các tòa nhà làm từ đá núi lửa có nồng độ nguyên tố phóng xạ cao, họ sẽ nhận phải liều bức xạ lớn hơn. Vì vậy, tất cả vật liệu xây dựng dùng cho nhà ở, công trình công cộng đều cần được kiểm soát nghiêm ngặt về phóng xạ.
Ảnh minh họa.
Phương pháp mới của các nhà khoa học Nga cho phép đánh giá chính xác mức độ phóng xạ của một khối vật liệu thực tế (hỗn hợp dung nham, tro núi lửa và các loại đá khác), tính toán đóng góp của từng đồng vị không ổn định (²³²Th, ²²⁶Ra và ⁴⁰K), sau đó so sánh ngay với các tiêu chuẩn vệ sinh - dịch tễ của Nga.
Đặc biệt, đá tufo núi lửa đang được sử dụng rộng rãi để sản xuất bê tông tufo, ốp lát mặt ngoài và trang trí nội thất. Đây là loại đá tự nhiên, thân thiện với môi trường và có vẻ đẹp đặc trưng (như đá hồng khai thác từ chân núi Elbrus - đỉnh núi cao nhất châu Âu nằm tại Nga).
Ảnh về mẫu đá tufo núi lửa.
Martin Masaev, phó giáo sư khoa Vật lý Lý thuyết và Thí nghiệm (KBGU), ví von:
"Hãy tưởng tượng bạn xây nhà bằng loại đá hồng lấy từ chân núi Elbrus. Đá tufo rất đẹp và sinh thái, nhưng cũng chứa phóng xạ tự nhiên. Chúng tôi đã có cách đo lường chính xác mức độ này và đưa ra giải pháp đơn giản: Loại đá nào có thể dùng cho phòng ngủ, loại nào chỉ nên dùng làm hàng rào. Đây chính là 'kiểm tra kỹ thuật phóng xạ' cho vật liệu xây dựng — nhanh chóng, chính xác và thực tế."
Phương pháp này có thể áp dụng ngay tại công trường khi nghiệm thu vật liệu, tại các mỏ khai thác để phân loại nguyên liệu, thậm chí kiểm tra cả trong những tòa nhà đã xây xong.
Trong tương lai, nhóm nghiên cứu sẽ xây dựng hệ thống phân loại đá tufo theo mức độ an toàn (xanh - vàng - đỏ) và đề xuất hướng dẫn cho Cơ quan Liên bang Nga về Giám sát Bảo vệ Người tiêu dùng và Phúc lợi (Rospotrebnadzor), Bộ Xây dựng Nga cùng các doanh nghiệp khai thác.
Trang Ly
